სერიალის მიმოხილვა: Narcos

ნარკოტიკები, სიმდიდრე, ქალები, მასობრივი მკვლელობები: კოლუმბიელი ნარკობარონის პაბლო ემილიო ესკობარ გავირიას ცხოვრება ყველა იმ ელემენტს შეიცავს, რომელთა დახმარებით ფართო აუდიტორიისთვის გათვლილი კარგი დრამის გაკეთება შეიძლება. მართალია, თანამედროვე სატელევიზიო სივრცე ნამდვილად არ განიცდის დანაშაულებრივ-მაფიოზურ-განგსტერული ფილმებისა თუ სერიალების ნაკლებობას, მაგრამ ეს ჟანრი მაინც ვერ „იმსახურებს“ მაყურებელთა უყურადღებობას, განსაკუთრებით დღეს, როცა HBO-ს True Detective-მა განახლებული არომატი შემოიტანა ბაზარზე. აღნიშნული სერიალის იმედგამაცრუებელი მეორე სეზონის გამოსვლის შემდეგ კი მაყურებელს სჭირდებოდა რაღაც ახალი, თანამედროვე, დინამიკური. Netflix-მაც არ დააყოვნა და თავისი „ქმნილებების“ სია კიდევ ერთი ნამუშევრით გაამდიდრა და, სავარაუდოდ, მადაგაფუჭებული აუდიტორიის კეთილგანწყობაც სამართლიანად დაიმსახურა: მოძებნა `based on true story` სცენარი, გადაინაცვლა სერიალების ჩვენთვის ისე კარგად ნაცნობ ლოკაციაზე, როგორიცაა კოლუმბია, სამსახიობო ქასტი მაქსიმალური დოზით დააკომპლექტა ლათინო-ამერიკელი მსახიობებით, ეპიზოდებში ჩართო დოკუმენტური არქივების კადრები, დაამატა დრამა და მიიღო კოლუმბიელი ტონი მონტანას აღზევებისა და დაცემის ქრონიკებზე უფრო მეტი - Narcos.

გარდა ჟანრობრივი ნოვაციურობის ნაკლებობისა, Narcos-ის წინაშე იდგა ისეთი გამოწვევა, როგორიცაა პაბლო ესკობარზე გადაღებული მხატვრული თუ დოკუმენტური ბიოპიკების სიმრავლე. გავიხსენოთ თუნდაც 2014 წლის ფილმი Escobar: Paradise Lost. თუმცა, Narcos-ის მთავარი პლიუსი ისაა, რომ მასში თანაბრადაა წარმოდგენილი დოკუმენტურის სტილის თხრობა და მხატვრული ფილმის მახასიათებლები. გარდა ამისა, დიალოგების დიდი ნაწილი მიმდინარეობს ესპანურად, რაც უფრო ამძაფრებს იმის შეგრძნებას, რომ ესკობარის ცხოვრების უშუალო თვითმხილველი ხარ. მართალია, ორიგინალში ყურება ცოტა დამღლელია მოზღვავებული ესპანურის გამო, მაგრამ 10 სერიის ბოლოს რომ ინგლისურ motherfucker-ს ესპანური puta madre ჩაანაცვლებს ქვეცნობიერში, მაინც კმაყოფილი ხარ. 

ამბის ნარატორად გვევლინება DEA-ის აგენტი სტივ მერფი (ბოიდ ჰოლბრუკი - Gone Girl, Run All Night, Milk), მაიამელი გრინგო, რომელიც ამერიკის ინტერესების დამცველად და ესკობარის მთავარ მოწინააღმდეგედ გვევლინება. თუმცა, რამდენიმე სერიის შემდეგ, მერფი სრულიად კარგავს შოუს მთავარი გმირის სტატუსს და მთავარი აქცენტი კეთდება ნარკოებზე (ესპ. ნარკოდილერი). სწორედ ამ მომენტიდან გადმოდის წინა პლანზე ესპანურ ენოვანი ქასტი: ვაგნერ მოურა (ესკობარი) Elysium-დან და ბრაზილიური მეგაჰიტიდან Elite Squad; Game of Thrones-ის ყველაზე სახასიათო ტიპაჟი პედრო პასკალი (ობერინ მარტელი); სტეფანი სიგმანი, რომელიც ბონდიანას ჯერ-ჯერობით ბოლო ეკრანიზაცია Spectre-ში ბონდის გოგონას როლს შეასრულებს; გაუცინარი და ჯმუხი ლუიზ გუზმანი. ამ ყველაფერს ემატება ესპანურენოვანი სიკარიოებისა და კორუმპირებული მაღალჩინოსნების მთელი ამალა. სწორედ ამ დეტალებმა მოახერხა Narcos-ის წინაშე არსებული გამოწვევების დაძლევა: Netflix-მა შექმნა კოლუმბიური ბიოპიკი; Narcos ისეთივე კოლუმბიურია, როგორც ესკობარი - კოლუმბიელი.

სერიალი არ ცდილობს ესკობარისგან შექმნას რომანტიული გმირი. 10 სერიის განმავლობაში მაყურებელი ნათლად ხედავს, თუ როგორ იქცა მედელინ კარტელის მეთაური პაბლო „რობინ ჰუდ“ ესკობარი ტერორისტად, რომელიც თავის მიზნების მისაღწევად უდანაშაულო მსხვერპლსაც აღარ ერიდება. ესკობარის მოქმედებები განგსტერის იმიჯის გამყარებას არ ემსახურება. მას თავისი მოტივაცია აქვს: სიღარიბეში დაბადებულმა რიგითმა ბიჭუნამ შეძლო და დღიურ შემოსავლად 60 მილიონი დოლარი გაიჩინა, ახლა კი იძულებულია, თავისი ნაშრომ-ნაამაგარი შეინარჩუნოს. მას თავისი მეთოდები აქვს: თუ ამერიკაში მოწმეებს აქრობენ, სასამართლოში რომ ჩვენება არ მისცენ, ესკობარმა თავად სასამართლო„გააქრო“; მას მიაჩნია, რომ ალ კაპონე მისთვის ცუდი მაგალითია, რადგან ალ კაპონეს არასდროს ჰქონია იმდენი ნაღდი ფული, რამდენიც ესკობარს; ესკობარს შეუძლია ერთდროულად უყვარდეს ცოლი და საყვარლად ჰყავდეს გავლენიანი ჟურნალისტი; შეუძლია გასცეს ჩვილი ბავშვის მოკვლის ბრძანება, რომლის დედას ოთახის კუთხეში შარავანდედიანი ესკობარის ხატი უკიდია; ესკობარი სახელმწიფო ციხეში არ ჯდება, ის საკუთარ ციხეს აშენებს. ვაგნერ მოურას მიერ განსახიერებული ესკობარი ქარიზმატული ნარკოდილერი, მეოჯახე მამა, კარგი ბიზნესმენი და თავზეხელაღებული ტერორისტია. სამაგიეროდ, ის „ბიძია სემზე“ მდიდარია.

მიუხედავად იმისა, რომ პერსონაჟები სატელევიზიო შოუების მთავარი კოზირია, Narcos სხვა მიმართულებას ირჩევს: მისთვის მთავარი ის დიდი ცხოვრებისეული თამაშია, რომელსაც პერსონაჟები თამაშობენ. Narcos-ის მიზანი არ არის პერსონაჟების ბოლომდე გახსნა. შესაბამისად, თუ 10 სერიის შემდეგ რომელიმე პერსონაჟის სამსახიობო თამაში თქვენს აღფრთოვანებას ვერ დაიმსახურებს, ეს სულაც არ ნიშნავს, რომ მსახიობებმა თავიანთი საქმე კარგად ვერ გააკეთეს. მთავარ პერსონაჟებზე სერიალი მხოლოდ ძირითად ინფორმაციას გვაწვდის, დანარჩენზე კი მათი საქმეები „მეტყველებენ“. როგორც აგენტი მერფი ამბობს, კოლუმბია მაგიური რეალიზმის სამშობლოა. სწორედ ამიტომ არის იქ შესაძლებელი ყველაფერზე ოცნება, ყველაფრის მიღწევის იმედის ქონა: 

„მაგიური რეალიზმი არის სიტუაცია, როდესაც ბოლომდე დეტალიზებულ და რეალისტურ გარემოში შემოიჭრება რაღაც იმდენად უცნაური, რომ შეუძლებელია მისი დაჯერება... არსებობს მიზეზი, თუ რატომ დაიბადა მაგიური რეალიზმი კოლუმბიაში. ეს არის ქვეყანა, სადაც ოცნებები და რეალობა ერთმანეთს ერწყმის. ხალხი იკარუსივით მაღლა დაფრინავს ოცნებებში, მაგრამ მაგიურ რეალიზმსაც აქვს თავის საზღვრები... იკარუსი მზესთან ახლოს ფრენამ დაღუპა.“

მაგიური რეალიზმის ლიტერატურული კონცეფციის სერიალში შემოტანამ შესაძლოა სამართლიანად ჩაითვალოს ესკობარის პირადი წარმატებების იდეოლოგიურ საფუძვლად, მაგრამ სერიალის რეჟისურასთან მაგიურ რეალიზმი არაფერ შუაშია. შინაარსობრივი ხაზის განვითარება იმდენად რეალისტურია, რომ მაგიური რეალიზმისთვის ადგილი ისევ და ისევ პერსონაჟების გონებაში რჩება. Narcos-ში გამოყენებული თხრობის ტრადიცია უფრო მეტად ლათინო-ამერიკული „ნარკო სინემაა“. ეს მეთოდი დამახასიათებელია ნარკომაფიაზე გადაღებული ფილმებისთვის: ნარკობარონების ძალაუფლებისა და ძალადობის ძლიერი რომანტიზაცია; სამართალდამცავების ანტაგონისტებად, ხოლო ნარკობარონების - გმირებად წარმოდგენა; ძალადობისა და სექსის სიჭარბე; სახელისუფლებო სისტემისადმი დაპირისპირება, რაც ყველაზე ძლიერად მოქმედებს მაყურებლის ფსიქოლოგიაზე. თუმცა, როგორც ზემოთ აღვნიშნე, Narcos სულაც არ ცდილობს ესკობარის სიმონ ბოლივარად „შეფუთვას“ და სახალხო გმირად შერაცხვას.

სერიალი ლაკონურად, თუმცა ნათლად აჩვენებს ესკობარის დროინდელ პოლიტიკურ მდგომარეობას: კორუმპირებული მაღალჩინოსნები, მართლმსაჯულების ჩამოშლილი სისტემა. აშშ-ის პოლიტიკა კოლუმბიის მიმართ, სამოქალაქო არეულობები, სისხლიანი ქუჩები, გადამწვარი შენობები, წინასაარჩევნო კამპანიებით „დაბოლილი“ ხალხი, საპრეზიდენტო კანდიდატებისა და მინისტრების მკვლელობები. ამ ყველაფერმა ესკობარი იმას მაინც მიახვედრა, რომ მაგიურ რეალიზმსაც აქვს საზღვრები. ის ყოველთვის ცივი გონებით მოქმედებს. მას არ უნდა იკარუსის ბედი გაიზიაროს.

Narcos არის Goodfellas-ისა და The Wire-ს კარგი ნაზავი ესპანური და ლათინო-ამერიკული არომატით. პირველი სეზონის 10 სერიის ბოლოს ესკობარის ბედი ჯერ კიდევ გაურკვეველია. შესაბამისად, უნდა დაველოდოთ მეორე სეზონს. აღსანიშნავია ისიც, რომ Netflix გეგმავს გაფართოვებას და მსოფლიოს 200-მდე ქვეყანაში შესვლას. ამით შეიძლება აიხსნას ისიც, თუ რატომ გაკეთდა Narcos ესპანურენოვან პროექტად.

*** სერიალი ქართული გახმოვანებით შეგიძლიათ ნახოთ adjaranet.com-ზე

ავტორი: გიორგი ნაკაშიძე

სრულად

სერიალის მიმოხილვა: Mr. Robot

Our Democracy has been hacked.

როცა დამღლელი დღის ბოლოს უხალისოდ დაეგდები კომპიუტერთან და ფიქრობ, თუ რითი გაიხალისო შენი პოტენციურად მოსაწყენი მომდევნო დღეები, ამ დროს შეიძლება გაგახსენდეს მეგობრის სხვათაშორის ნათქვამი წინადადება, რომ ახალი სერიალი დაიწყო ჰაკერებზე - „მისტერ რობოტი“. ამას მოსდევს ინსტინქტური ქმედება: IMDb-ზე შესვლა და სერიალის მოკლე აღწერის წაკითხვა, თან ცალ თვალს რეიტინგსაც გადაავლებ და თუ ამ ინფორმაციის შემდეგ დაიჯერებ, რომ  ღირს კვირაში ერთი საათი გამოყო და კვირიდან კვირამდე ახალ სერიას ელოდო, მაშინ მეგობრის რჩევასაც აფასებ და შინაგან მესაც უხარია, რომ ახალი თავშესაქცევი მონახე.

„მისტერ რობოტი არის ფსიქოლოგიური თრილერი, რომელიც მოგვითხრობს დღისით კიბერ-უსაფრხოების კომპანიაში მომუშავე ინჟინრის შესახებ, რომელიც ღამით მეამბოხე ჰაკერად იქცევა.“ ამ სტანდარტული ჰოლივუდური რეცენზიის წაკითხვის შემდეგ მაქსიმუმ პირველი ეპიზოდის ნახვის სურვილი შეიძლება გაგიჩნდეს „ცდა ბედის ნახევარია“ განწყობით. ელოდები ორობითი სიმბოლოების მწვანედ ჩამომდინარე ნაკადებს; თითების გაურკვეველი მოძრაობების შედეგად კარგად დაცული კომპიუტერული სისტემების მარტივ მამრავლებად დაშლას; ყოვლისშემძლე ჰაკერს და ყოველი სერიის ბოლოს მის გარდაუვალ გამარჯვებას კომპიუტერულ ალგორითმებთან ბრძოლაში. თუმცა, ეს მოლოდინი ისევე განიცდის კრახს, როგორც კომპანიის ან საჯარო დაწესებულების კომპიუტერზე მომხმარებლის მიერ ახალი პროგრამის დაინსტალირების მცდელობა. 

„მისტერ რობოტი“ არის კარგი შოუ. ამ სერიალს აქვს ყველაფერი, რაც უნდა ჰქონდეს ისეთ პროექტს, რომლის რეცენზიაში ფიგურირებს ორი საკვანძო სიტყვა: „ფსიქოლოგიური“ და „ჰაკერი“. დაწყებული კინემატოგრააფიდან, დამთავრებული ტექნიკური სიზუსტით, „მისტერ რობოტი“ შეძლებს სერიალების მოყვარულებში გატეხოს ის ფაიერვოლი, რომელიც მათ ასეთი ტიპის სერიალების ნახვის წინააღმდეგ უაქტიურდებათ.

მიუხედავად იმისა, რომ სერიალში მთავარი აქცენტი ციფრულ ტექნოლოგიებზეა გაკეთებული, მთავარი მუღამი მაინც სხვაა: ზედმეტ სპეცეფექტებსა და სპეციალური ტერმინოლოგიით დახუნძლულ დიალოგებს არაფერი გამოუვათ, თუ პერსონაჟები მოსაწყენები და ადვილად გაშიფვრადები არიან. „მისტერ რობოტის“ მთავარი კოზირი სწორედ პერსონაჟებია და არა - ტექნოლოგიები. მთავარი გმირი ელიოტი  (რემი მალეკი) ტიპური ნერდი, ნარკოტიკების პრობლემების მქონე სოციოპათია, მენტალური აშლილობით და ინტროვერტული მახასიათებლებით. ფსიქოლოგთან სეანსების დროს თვითონ შიფრავს და აანალიზებს ფსიქოლოგს. მას შეუძლია ჰქონდეს წვდომა ნებისმიერი უცხო ადამიანების ფიქრებზე, გრძნობებზე და პერსონალურ ინფორმაციებზე. სერიალში გვხვდება კიდევ ერთი საინტერესო პერსონაჟი - მისტერ ველიკი, ადამიანი, რომელიც ცხოვრობს დევიზით „საქმეს დასჭირდა და გავაკეთე“: ჰომოსექსუალური კავშირის დამყარება, მკვლელობა და ა.შ. მისთვის ის საშუალებებია, რომლებიც მიზანს ამართლებს. ამ ორი პერსონაჟის ტანდემის ფონზე ყველას ავიწყდება სერიალის მთავარი ვარსკვლავი -  კრისტიან სლეიტერი, რომელიც მისტერ რობოტის როლს ასრულებს.

სერიალის სავიზიტო ბარათია ელიოტის დიალოგების დროს დიალოგის ხმის გადაფარვა მისივე ფიქრებით. ამას დაახლოებით ისეთივე ეფექტი აქვს, როგორც გაი რიჩის „შერლოკ ჰოლმსში“ ჰოლმსის მიერ პერსონაჟების გაშიფვრას „ხმამაღალი ფიქრებით“. თუმცა, „მისტერ რობოტში“ ეს რეჟისორული სვლა სულ სხვა დონეზეა აყვანილი. თვალში  ასევე მოგხვდებათ კიდევ ერთი ხრიკი: კადრებში პერსონაჟები ნაჩვენებია კადრების კიდეებში და კუთხეებში, ნაცვლად კადრების ცენტრისა. ამას ემატება მაქსიმალურად რეალისტური ჰაკინგი და პროგრამული მოქმედებები: ელიოტი ხსნის ტერმინალურ ფანჯარას (დაახლოებით ისეთს, ვინდოუსში რომ command prompt-ია), იყენებს Linux-ის ოპერაციულ სისტემას, დისკებზე ჩაწერის ჩვეულებრივ პროგრამებს, ვირუსებს ბლოკავს Avast Antivirus, პასვორდების გასატეხად ელიოტი იყენებს Facebook-ის მონაცემებს და ა.შ. სერიალში, რა თქმა უნდა, არის უფრო რთული ოპერაციები, რომლებსაც სჭირდება სერვერებისა და პროგრამული ენების ცოდნა, მაგრამ შემქმნელებმა გაითვალისწინეს მაყურებლის თავმოყვარეობა და პერსონაჟები ძალიან ლაკონურად ცდილობენ ახსნან რამ გამოიწვია და როგორ შეაჩერეს DDoS შეტევა, რადგან რთულ და ზუსტ ახსნებს აზრი არ აქვს - ამით სერიების ქრონომეტრაჟსაც უფრთხილდებიან და მაყურებლის თვითშეფასების კოეფიციენტსაც.

რაც შეეხება სერიალის იდეას: ელიოტი და მისი საძმო (fsociety) მიზნად ისახავს გლობალური კორპორაციის E Corp-ის (E ისევე დახრილად წერია კომპანიის ლოგოზე, როგორც კომპანია DELL-ის შემთხვევაში) სერვერების წაშლას და მოსახლეობის გათავისუფლებას ამ კორპორაციისადმი მართებული ვალებისგან. ასეთ მიზანს ნაწილობრივ საფუძვლად უდებს შურისძიების მოტივიც, რადგან ელიოტის და კიდევ ერთი პერსონაჟის მშობლების ამ კომპანიის კანონგარეშე მოქმედებამ იმსხვერპლა. fsociety გეგმავს ხალხის გადარჩენას E Corp-ის კონსუმერისტული პოლიტიკისგან. ამ ეპიზოდების ნახვისას აუცილებლად გაგახსენდებათ „მებრძოლთა კლუბი“ და მათი გეგმა Project Mayhem. სერიალსა და ამ ფილმს შორის არსებულ იდეურ პარალელებს ასევე ემატება მთავარი პერსონაჟების მენტალური აშლილობის მსგავსებაც. აქ უკვე სპოილერები იწყება და გავჩერდები.

„მისტერ რობოტს“, მასში მოცემული სამსახიობო შესრულების, კინემატოგრაფიული მახასიათებლების, ემოციურ-ფსიქოლოგიური მომენტებისა და რეალისტური ტექნოლოგიების წყალობით, გააჩნია სრული პოტენციალი, რომ ადგილი დაიკავოს უკვე საკულტო სერიალების გვერდით და მოიპოვოს ერთ-ერთი საუკეთესო სერიალის სახელი კიბერპანკის და არა მარტო ამ ჟანრში.

სერიალი ქართული გახმოვანებით შეგიძლიათ ნახოთ ამ ლინკზე.


ავტორი: გიორგი ნაკაშიძე

სრულად

სერიალის მიმოხილვა: Sense8

როცა თეოდორ სტარჯენის „უფრო მეტი, ვიდრე ადამიანს“ ვკითხულობდი, მიჩნდებოდა ლოგიკური კითხვა, თუ რატომ არ იღებდნენ სამეცნიერო ფანტასტიკის ამ კლასიკის მიხედვით სატელევიზიო სერიალს ან თუნდაც კარგ ფსიქოლოგიურ სამეცნიერო ფანტასტიკას. წიგნი მოგვითხრობს ადამიანის ევოლუციის მორიგ საფეხურზე, როდესაც რამდენიმე ინდივიდი ქმნის კოლექტიურ არსებას, რომელშიც თითოეული მათგანი არის „ყველა“ და რომელიც უფრო მეტია, ვიდრე თითოეული ინდივიდის „ჯამი“. თუ კი ასეთ ორგანიზმს დავუმატებდით ფილიპ დიკის კოლექტიური ემპათიის ფენომენს ნაწარმოებიდან „ოცნებობენ ანდროიდები ელექტრონულ ცხვრებზე?“, მივიღებდით რაღაც განსაკუთრებულს, მაგალითად... თუმცა აქ წყდებოდა ჩემი ამ საკითხით დაინტერესებაც და, სავარაუდოდ, ჩემი წარმოსახვის ფარგლებიც.

არ ვიცი, რამდენად იცნობენ ვაჩოვსკები და მაიკლ სტრაზინსკი სტარჯენის  ან დიკის შემოქმედებას, თუმცა ფაქტია, ჩემს ცნობიერში დალექილ კითხვას საკმაოდ ხოშიანი პასუხი გაეცა ამ ზაფხულს Netflix-ის ახალი სერიალის - Sense8-ის ნახვის შემდეგ, რომლის მიხედვით შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ ვაჩოვსკებში გარკვეულწილად კვლავ გაიღვიძა იმ შემოქმედებითმა პოტენციალმა, რომელიც საერთოდ ჩამკვდარი იყო Jupiter Ascending-ის გადაღებების პერიოდში. 

ყველაფერი კი იმით დაიწყო, რომ მაშინ ძმები და ახლა და-ძმა ვაჩოვსკები ერთ მშვენიერ დღეს ემპათიისა და ადამიანის ევოლუციის ურთიერთმიმართებაზე დაფიქრდნენ  და ამ ორთავიანი რეჟისორის თავზე დიდი ყვითელი ნათურა აინთო, რომლის ჩაქრობამდე მაიკლ სტრაზინკის დაუძახეს და მუშაობა დაიწყეს ისეთ პროექტზე, რომლისგანაც ისეთივე გავლენას ელოდნენ სატელევიზიო და კინო კულტურაზე, როგორიც „მატრიცას“ ჰქონდა („ნეტავ ეს მაიკლ სტრაზინსკი ვინ არის“ კითხვას რაც შეეხება, ეს კაცი თითქმის ყველა სახის მედიაში (ტელევიზია, რადიო, ტელესერიალები, კომიქსები, წიგნები...) მუშაობს, არის რამდენიმე სერიალის პროდიუსერი და წერდა ისეთი კომიქსებისთვის, როგორებიცაა The Amazing Spider-Man, Thor, Superman, the Superman: Earth One, Before Watchmen and Wonder Woman).

არ ვიცი რამდენს უდრის იმის ალბათობა, რომ ვაჩოვსკების ხსენებაზე პირველად Sense8 გამახსენდეს და არა - „მატრიცა“, თუმცა პროექტზე მომუშავე კოლექტივმა ნამდვილად კარგი შედეგი დადო: 12 სერიაში ჩვენ ვნახავთ როგორ იბადება ახალი ორგანიზმი მსოფლიოს სხვადასხვა 8 ქალაქში მცხოვრები ადამიანების ემოციური და ტელეპათიური დაკავშირების გზით; როგორ ნადირობს მათზე გენეტიკის შესწავლით დაინტერესებული ორგანიზაცია და რა სირთულეების წინაშე დგას ეს რვა ადამიანი, რომელთა გენომში ერთი ქრომოსომა ისე არ განვითარდა, როგორც წესი და რიგი იყო.

სერიალის ნახვისას აუცილებლად შეამჩნევთ, რომ სერიალის შემქნელებს თითქოს მომენტებში ავიწყდებათ, რომ სამეცნიერო ფანტასტიკას იღებდნენ, თუმცა მათი ჩანაფიქრიც სწორედ ესაა: მათ უნდოდათ ერთგვარი „რბილი“ სამეცნიერო ფანტასტიკის შექმნის გზით გამოეკვლიათ ის თემები, რომლებიც ტრადიციული სამეცნიერო ფანტასტიკისთვის არ არის დამახასიათებელი: ინდოელი ქალის საქორწილო მზადების ფონზე ნაჩვენებია გერმანული მაფიის ოჯახის ცხოვრება, ორი ლესბოსელის ცხოვრების პარალელურად ორი მექსიკელი გეის „ოჯახური ურთიერთობანი“, კენიაში მცხოვრები ავტობუსის ახალგაზრდა მძღოლის თავგადასავლებთან ერთად სამხრეთ კორეული კორპორაციის შიდა სკანდალები, ასევე ისლანდიელი დიჯეისა და ჩიკაგოელი პოლიციელის ცხოვრება. სწორედ ისინი შეადგენენ კლასტერს, ანუ მუტაციური ქრომოსომის მქონე ადამიანთა კოლექტიური ემპათიის სისტემას. ასეთი უნარი მათ საშუალებას აძლევს გამოიყენონ ერთმანეთის უნარები, გაიზიარონ გრძნობები და ემოციები და ა.შ.

სერიალი მაქსიმალურად ცდილობს, რომ მაყურებელს დაუტოვოს რეალობის მაქსიმალური შეგრძნება, დაწყებული ეპიზოდების შესავლით (რომლის ნახვისას უფრო მეტად იმის შთაბეჭდილება შეგემქნებათ, რომ დოკუმენტურ ფილმს უყურებთ Discovery-ზე), დამთავრებული ყოველდღიური თემების წინ წამოწევით. მაგრამ სწორედ ასეთი ლაიტმოტივის გამო არის ჩავარდნები ზოგიერთ მომენტში, რაც დამახასიათებელია ექშენ სცენებისთვის: ქრება ყველა იარაღი, რატომღაც ყველას ხელჩართული ბრძოლა უნდა (იმიტომ, რომ პროტაგონისტს არ აქვს იარაღი), პერსონაჟები არ კვდებიან მხოლოდ იმის გამო, რომ მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ და ა.შ. მოკლედ კინომატოგრაფიული deus ex machina-ების ნაკლებობაც არ იგრძნობა, თუმცა სერიალში, რომელშიც ჟან-კლოდ ვანდამის კულტია შექმნილი, ასეთი მომენტები უფრო მეტად სიამოვნებას იწვევს, ვიდრე - სკეპტიკურ დამოკიდებულებას.

ცალკე აღნიშვნის ღირის ჰომოსექსუალური სცენები. ამ მხრივ გენდერული ბალანსიც დაცულია. ორი ლესბოსელი და ორი გეი, თუმცა ლესბოსელების შემთხვევაში საქმე უფრო რთულადაა, რადგან ერთ-ერთი ქალი კაცად დაიბადა და შემდეგ იპოვა რეალური „მე“. სცენები ისეა დადგმული, რომ ჰომოფობსაც შეიძლება, პირველ რიგში, რეჟისორული მიდგომა დავასებოდა. ასევე საინტერესოა ისიც, რომ მსახიობი, რომელიც „კაცად დაბადებულ ქალს“ თამაშობს, რეალურ ცხოვრებაშიც იგივე გამოცადა. რადგან ქასტზე ჩამოვარდა სიტყვა, ფართო საზოგადოებამ შეიძლება იცნოს დერილ ჰანა, საიდი სერიალ Lost-დან და კორეელი რობოტი გოგო ასევე ვაჩოვსკების Cloud Atlas-დან.

Sense8  არის „უნდა ნახო“ სერიალი, სამეცნიერო ფანტასტიკის ელემენტებით დატვირთული რეალური ცხოვრების ხედვა ადამიანის ევოლუციის კონტექსტში: კარგად დადგმული სცენები ლოკაციების დიდი ტერიტორიული მასშტაბით; სხვადასხვა კულტურის გავლენა მორალურ და ეთიკურ საკითხებზე, ნარატივის თანმიმდევრულად განვითარებადი დინამიკა და 4 Non Blonde-ის What's Up მე-4 ეპიზოდის ბოლოს. 12 სერიის ბოლოს თქვენს ცნობიერებაში დალექილ კითხვას „what's up“-ს კი პასუხს სავარაუდოდ მეორე სეზონი გასცემს, რომელზეც მუშაობა უკვე დაწყებულია.


ავტორი: გიორგი ნაკაშიძე

სრულად

სერიალის მიმოხილვა: Jonathan Strange & Mr. Norrel

2004 წელს ბრიტანელმა მწერალმა სიუზან კლარკმა გამოაქვეყნა თავისი სადებიუტო ნაწარმოები, რომელიც მოგვითხრობს ნაპოლეონის ომებში ჩართული XIX საუკუნის ინგლისის ალტერნატიულ ისტორიას. ნაწარმოების მიხედვით, 300 წელი გავიდა მას შემდეგ, რაც ინგლისში ჯადოქრობა აღარ გამოიყენება. არსებობენ მხოლოდ თეორეტიკოსი მაგიკოსები და ამ დროს სცენაზე გამოდიან ჯონათან სტრეინჯი და მისტერ ნორელი, პრაქტიკოსი ჯადოქრები, რომლებმაც ინგლისში უნდა დააბრუნონ ჯადოქრობა. ნაწარმოების ითვლება როგორც ფენტეზის, ისე - ისტორიული რომანის წარმომადგენლად. სერიალის ნაცვლად რომ წიგნის მიმოხილვა არ გამომივიდეს, მხოლოდ იმას დავამატებ, რომ წიგნის გამოსვლის დღიდანვე ნაწარმოებს აქტიურ პოპულარიზაციას უწევდა ნილ გეიმანი, რომლის აზრითაც „ჯონათან სტრეინჯი და მისტერ ნორელი“ არის „უდავოდ საუკეთესო ინგლისური ნაწარმოები ფანტასტიკის ჟანრში, რომელიც ბოლო 70 წელში დაწერილა.“

იმავე 2004 წელს New Line Cinema-მ შეიძინა საავტორო უფლებები ნაწარმოების ეკრანიზაციაზე. ასევე ცნობილი გახდა, რომ ავტორმა ამ გარიგებისთვის მიიღო „შვიდნიშნიანი თანხა“ და მაშინვე აღინიშნა, რომ ეს იყო ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ანაზღაურება ასეთი სახის უფლებების შეძენის ისტორიაში. 2006 წელს განაცხადეს, რომ მზად იყო სცენარის პირველი ვერსია, თუმცა პროექტი ვეღარ განხორციელდა New Line Cinema-ში არსებული კორპორაციული პრობლემების გამო.

უნდა ვაღიაროთ, რომ „ჰარი პოტერის“ ფრენჩაიზის შემდეგ, კინოსამყაროში იგრძნობა უშუალოდ ჯადოქრობაზე და ჯადოქრებზე გადაღებული ნამუშევრების ნაკლებობა. ეს ან იმის ბრალია, რომ სცენარისტებს ეშინიათ „ჰარი პოტერთან“ კონკურენციისა და მათი ნამუშევრების a priori კრახის, ან აღარ მოიძიება მსგავსი შინაარსის მქონე ნაწარმოები, რომლის ეკრანიზაცია „ჰარი პოტერს“ თუ არ აჯობებდა, მინიმუმ სხვა სტერეოტიპებს ჩამოაყალიბებდა ჩვენში ჯადოქრებისა და მათი საქმიანობის შესახებ. რაც შეეხება „ჰარი პოტერის“ ასე ხშირად ხსენებას, სულაც არ ვაპირებ, რომ ეს სერიალი მასთან შედარების ფონზე განვიხილო. უბრალოდ „ჰარი პოტერი“ ის ფენომენია, რომელსაც (ალბათ) განსაკუთრებული ადგილი უკავია ჩვენს ბავშვობაში და შესაბამისად, საორიენტაციო ნამუშევრადაც გამოდგება.

პირველი დადებითი გარემოება ისაა, რომ მოქმედება ხდება ვიქტორიანულ ეპოქაში, თანაც ინგლისში. ვიქტორიანული ინგლისი, რომელიც დოგმებთან, კონსერვატიზმის ძლიერ აღქმასთან და გოთიკურ გარემოსთან ასოცირდება, სწორედ ის მთავარი გამოწვევაა, რომელის არსებობის პირობებში ორმა პრაქტიკოსმა (და არა თეორეტიკოსმა) ჯადოქარმა უნდა დაამტკიცოს, რომ მაგია არ ინგლისში არ გამქრალა. სერიალში არ გვხვდება ტროლები, გობლინები ან სხვა მითოლოგიურ-ფოლკლორული არსებები. სერიალი არც ისეთი ჰორორია, როგორც, მაგალითად Penny Dreadful. ეს არის ჯადოქრების ამბავი, დიდებზე გათვლილი „ჰარი პოტერი“ (თუმაც „ჰარი პოტერიც“ არაა მხოლოდ საბავშვო ნაწარმოები), ჯეინ ოსტინის ან ჩარლზ დიკენსის მიერ მოყოლილი ქრონიკები მათი თანამედროვე პრაქტიკოსი ჯადოქრების შესახებ.

Raven King (ყორნების მეფე)

მთავარი გმირები წარმოადგენენ აბსოლუტურად განსხვავებულ პერსონაჟებს. ერთი მხრივ მისტერ ნორელი, წიგნების ჭია, ბიბლიოთეკის ბუ, რომელმაც ჯადოქრობის შესახებ ინგლისში არსებული ყველა წიგნი შეაგროვა და ამდენი კითხვის შემდეგ პრაქტიკაც „დაამუღამა“. მეორე მხრივ კი, მის ანტიპოდად გვევლინება ექსცენტრიკული ახალგაზრდა ჯონათან სტრეინჯი, რომელსაც პრაქტიკული მაგიის თანდაყოლილი ნიჭი, კრეატივის უნარი და წარმოსახვის რეალიზაციის გასაოცარი ტალანტი აქვს. მათი მიზნებიც განსხვავებულია: ნორელს სურს, რომ მაგია ინგლისურ ელიტაში იქცეს „პატივსაცემ“ ფენომენად, ხოლო სტრეინჯს სურს, რომ მკვდრეთით აღადგინოს ანტიკური მაგია, ისეთი, როგორიც მაგიის ინგლისში შემომტანის - „ყორნების მეფის“ (Raven King) დროს არსებობდა. ასეთმა რადიკალურმა განსხვავებამ კი შესაძლოა ინგლისი დაღუპვის საფრთხემდეც მიიყვანოს.

მთავარი ანტაგონისტი არის ფერია, პირობითი სახელით „ჯენტლმენი“, რომელიც ერთ დროს „ყორნების მეფის“ მსახური იყო. ინგლისის პარალელურად არსებობს ზღაპრული სამყარო - „დაკარგული იმედი“, ფერიის სამფლობელო. „ჯენტლმენი“ არ არის ფერია კლასიკური გაგებით. პატარა ფრთოსანი გოგონას ნაცვლად „ჯენტლმენი“ არის ამბიციური, გაიძვერა, ადამიანების მანიპულაციის განსაკუთრებული უნარის მქონე არსება ინგლისელი არისტოკრატის ვიზუალით, რომელიც ფლობს პირველყოფილი მაგიის ძალას. მას თავისი გეგმები აქვს, სტრეინჯისა და ნორელის გამოჩენა კი მის გეგმებში არ შედიოდა.

„ჯენტლმენი“

გარდა ამისა, სერიალში გვხვდება რამდენიმე საინტერესო პერსონაჟი: ვინკულუსი - ფსიქიკურად აშლილი ქუჩს ჯადოქარი, უფრო სწორად „შარლატანი“, რომელიც დიდ საიდუმოს ინახავს. მისტერ სეგუნდუსი, რომელსაც წამს, რომ ინგლისი გაჟღენთილია მაგიით და მისი დაბრუნებაც შესაძლებელია. ჩილდერმასი - ნორელის მსახური, რომელიც თავისი უხეში ხასიათით აუცილებლად დაიპყრობს საყვარელი პერსონაჟებისთვის გამოყოფილ ადგილს თქვენს ცნობიერებაში. სტივენი - შავკანიანი მსახური, უსახელო მონა, რომლის მიმართ არსებობს წინასწარმეტყველება. ამათ გარდა, სერიალში გვხვდება კიდევ ბევრი პერსონაჟი, რომელთა გათვალისწინებით შეიძლება იმის თქმა, რომ სერიალს პერსონაჟების მდიდარი პალიტრა აქვს.

სერიალში მონაწილეობას იღებს საკმაოდ კარგი ქასტი: ვეტერანი ედი მარსანი (მისტერ ნორელი)[Sherlock Holmes, V for Vendetta, The Illusionist, Hancock]; შედარებით გამოუცდელი ბერტი კარველი (ჯონათან სტრეინჯი) [Les Miserables, Babylon], რომელიც შესანიშნავად ასრულებს ასევე ახალბედა და მხიარული ჯადოქრის როლს; მარკ ვარენი (ფერია) [Wanted, Green Street Hooligans]; ენზო კილენტი (ჩილდერმასი) [Guardians of the Galaxy, Pride and Prejudice, Next]. დასამახსოვრებელია ქასტის სხვა წევრების თამაშიც. ამ სერიალის ნახვა მარტო ქასტის გამოც ღირს, სულ რომ არ გაინტერესებდეთ ფენტეზი და ჯადოქრობა. 

დიდია სერიალის მოქმედების ტერიტორიული მასშტაბიც: დაწყებული ინგლისითა და ვენეციით, დამთავრებული „დაკარგული იმედითა“, „მეფის გზით“. რაც შეეხება სპეცეფექტებს. ბიუჯეტის გათვალისწინებით სერიალი ძალ-ღონეს არ იშურებს, რომ შესაძლებლობის ფარგლებში სრულად გამოიყენოს CGI და ეფექტურად გვაჩვენოს მოლაპარაკე ქანდაკებები, სარკეებში მოგზაურობა, გზების გაყვანა მთებში შელოცვის საშუალებით, საფრანგეთის სანაპიროებზე მიმდგარი ინგლისის ფლოტი, რომელიც მთლიანად ოპტკური ილუზიაა, გაცოცხლებული ზომბები, ქვიშის ცხენების საოცარი სცენა და ა.შ. ბატალური სცენებიც კი უფრო ეფექტურია, ვიდრე Game of Thrones-ში. 

მოკლედ, „ჯონათან სტრეინჯი და მისტერ ნორელი“ არის ინგლისური გოთიკით, „ჰარი პოტერისეული“ ჯადოქრობით, დიკენსისეული თხრობის მანერის არომატით გაზავებული და კარგი სამსახიობო შესრულების სინთეზი, რომელიც თავისი 7 სერიის მანძილზე ოდნავ მაინც დაგაჯერებთ, რომ მაგია ჯერ კიდევ არსებობს, ყველა პოტენციური ჯადოქარია, უბრალოდ არავის უცდია მისი გამოყენება, რადგან ყველამ დიდი ხნის წინ დაივიწყა.

ავტორი: გიორგი ნაკაშიძე

სრულად

გალერეა: Breaking Bad-ის ყველა სერიის კრეატიული პოსტერი

უნგრელ დიზაინერს ზსოლტ მოლნარს (Zsolt Molnar, ცნობილი როგორც Zsutti) 5 თვე დასჭირდა იმისთვის, რომ შეექმნა საკულტო სატელევიზიო სერიალის Breaking Bad-ის 62-ვე ეპიზოდის პოსტერი. მოლნარმა ჯამში იმუშავა 400 საათი, თითოეულ პოსტერზე დაახლოებით 6.5 საათი.

მოლნარის ილუსტრაციები ლაკონურად გადმოცემს თითოეული ეპიზოდის მთავარ თემას. შესაბამისად, ეს პოსტერები წარმოადგენენ საუკეთესო საშუალებას, დროის მოკლე პერიოდში გაიხსენოთ თქვენთვის საყვარელი ეპიზოდები. ერთ-ერთ ინტერვიუში მოლნარმა განაცხადა, რომ თავისი ნამუშევრებით პატივი მიაგო სერიალსა და მის შემქმნელებს. ნამუშევრები შექმნილია Adobe Photoshop-ისა და Adobe Illustrator-ის საშუალებით. ასე რომ, თქვენ წინაშეა ერთ-ერთი უმაგრესი ციფრული არტი.

პოსტერები მოცემულია თანმიმდევრობით (პოსტერები შეიცავს სპოილერებს).

I სეზონი

II სეზონი

                             

III სეზონი

IV სეზონი

V სეზონი

ავტორი: გიორგი ნაკაშიძე 

სრულად