სიცოცხლით სავსე სიკვდილის ცეკვა გრძელდება - ნილ გეიმანის ბლოგპოსტი

ახლა ატლანტას აეროპორტის მოსასვენებელ ოთახში ვზივარ და დილის შვიდის ნახევარია, მაგრამ ჩემს სხეულს ჯერ ისევ სჯერა, რომ ჯერ მხოლოდ ოთხის ნახევარია, რადგან სან ფრანცისკოში თვითმფრინავში სულ რამდენიმე საათის წინ ავედი. მე აქ იმ ამბის გამო ვარ რასაც ედი კემბელი თავის ამავე სახელწოდების წიგნში უწოდებს - სიცოცხლით სავსე  სიკვდილის ცეკვას.     

                            

ერთი თვის წინ ბაბუა გავხდი. ჩემს ბიჭს მაიკლს და მის მეუღლეს კორტნის პირველი შვილი ეყოლათ. პატარა ბიჭს ევერეთი დაარქვეს. დღეებს ვითვლიდი, როდის შევძლებდი მათთან მისვლას და ბავშვის ნახვას, მაგრამ ჯერ ფლორიდაში ქარბორბალისგან თავის დაღწევა მომიხდა (საბოლოოდ აღმოჩნდა რომ ჯამში ხუთი ასეთი ქარბორბალა იყო, რომელთაც სიმძლავრე არ დაუკარგავთ), შემდეგ კი სახლისკენ გზა და მოკლედ...

                               

ერთი პერიოდი საბავშვო ურიკის მძღოლის ფუნქციები ავითვისე და ამგვარად ვართობდი პატარა ერთი წლის ეშს. (ურიკა ბოსტონში, ქუჩაში მგდებული ვიპოვე, ასე მოქცეულიყო ამანდას ღრუბლის კლუბის მეპატრონე - ლი. შემდეგ ურიკა შევაკეთე და შევალამაზე). მერე ამანდას და ეშს დავემშვიდობე და პატარა ევროპულ ტურში გავაცილე.                            

ამაზე გამახსენდა: აქვე დავდებ პატარა ლამაზ ვიდეოს, რომელშიც ეში თამაშობს (აკვანში მწოლიარე ერთი წლის ბავშვს). ეს არის ამანდა პალმერის და ჯეკის ქავერი "Wynken, Blynken and Nod"-ზე. აქვეა ამანდაც, მედისი და მოკლედ ბევრი ჩვენი მეგობარი. (როცა ეს ვიდეო გადაიღეს, იმ ღამით შოტლანდიაში ვწერდი, ასე რომ მე ვერ მოვხდი.) თუ შეძლებთ, გირჩევთ სრულ ეკრანზე უყუროთ. ბევრი საინტერესო რამ ხდება.         

შემდეგ ტორონტოში მომიწია წასვლა, სადაც ამერიკელი ღმერთების სატელევიზიო შოუს პირველი სეზონის საპატივცემულოდ მოწყობილ წვეულებას დავესწარი, რადგან მსურდა რომ მსახიობების და პერსონალისთვის მადლობა გადამეხადა იმ დიდებული შრომისთვის, რომელიც ამ სერიალის მზადებისას გასწიეს. შემდეგ ლოს ანჯელესისკენ გავსწიე, სადაც ერთი ძალიან მაგარი და თან გასაიდუმლოებული (რატომ - გაიგებთ მომავალ წელს) საქმე გავაკეთე და იქვე მივეცი ინტერვიუ Electronic Press Kit-ს ასევე ამერიკელი ღმერთების შესახებ. (სერიალი გაზაფხულზე გამოვა. ძალიან ვღელავ).                           

და მერე როგორც იქნა გავემგზავრე სან ფრანცისკოში, რათა ოფიციალურად გავმხდარიყავი ბაბუა.            

ევერეთი ძალიან საყვარელი ბავშვია. ისეთი სახე აქვს, თითქოს ქროქეთ ჯონსონს დაეხატა იმ კონკრეტულ დღეს, როცა თავს გამორჩეულად ეშმაკურად გრძნობდა. ცოტათი ბერნაბის და ოდნავ მისტერ ო'მეილისაც ჰგავს - ბერნაბის ნათლიას. რამდენიმე ბედნიერი დღე გავატარე საფენების ცვლაში და ბავშვის ფერებაში. უამრავ, უამრავ ფერებაში.                      

შევეცადე ტვიტერზე ამეხსნა, თუ რას ნიშნავს იყო ბაბუა. - "მოსარგებად ძალიან მოსახერხებელი რამ არის. ახლად შეკერილ ძველებურ ქურთუკს ჰგავს." მართლაც ასეა. არ გჭირდება არანაირი ინსტრუქცია, უბრალოდ ირგებ და გიყვარს როგორ გათბობს და გერგება. დაახლოებით ასეთივე შეგრძნებაა შვილის დაბადებაც.          

                       

ეს ფოტო მაიკლს და ევერეთს გადავუღე. ჩემი ვაჟი და მისი ვაჟი. კორტნის და მაიკლის გამო თავს ძალიან ამაყად ვგრძნობ: ძალიან კარგი მშობლები არიან. თან ვგრძნობდი რომ ამ ყველაფრის პარალელურად უნდა გამეკეთებინა რაღაც ძალიან კარგი და სწორი.

სან ფრანცისკოში მათთან კიდევ ოთხი დღის გატარებას ვგეგმავდი, მაგრამ შემდეგ ჩემი ბიძაშვილის - სიდნის სიკვდილის ამბავი გავიგე.         

         

სიდნიმ ელენი 68 წლის წინ მოიყვანა. ის გარდაცვალების დღისთვის 94 წლის იყო, ელენი 98-ის არის. ის მხიარული, თავისრებურად ცელქი, ჭკვიანი და ძალიან უშფოთველი კაცი იყო. სამშენებლო ბიზნესში იყო ჩართული და როცა სამსახურს თავი დაანება მოქანდაკე გახდა. შექმნა ბრწყინვალე ნამუშევრები - ძალიან რეალისტური და აბსტრატული, მაგრამ ისეთები, რომლებსაც ყოველთვის გინდოდა რომ ხელით შეხებოდი. ბოლო ათი წლის განმავლობაში უფრო და უფრო აკლდებოდა სმენა, თითქოს უფრო შორეული ხდებოდა, მაგრამ მისი თვალების ნათება ყოველთვის დაგანახებდა მთელ თავის ბუნებას და გაგრძნობინებდა, რომ ყველაფერი რასაც ამბობდი, იდეალურად წარმოედგინა.                 

აქ სიდნი და ამანდა არიან გადაღებული 2013 წელს: სარასოტაში წავიყვანე მათთან შესახვედრად და ჩვენ ექსპრომტულ უკულელეს კონცერტს  (ამანდას მხრიდან) და საჯარო კითხვას (ჩემ მხრიდან) დავესწარით. ეს ყველაფერი ელენის და სიდნისთვის მოეწყო, თუმცა იქ იყო კიდევ რამდენიმე ასეული ადამიანი, რომლებმაც ამ შეხვედრის შესახებ ტვიტერიდან შეიტყვეს.

იხილეთ სიდნის ნეკროლოგი. ნახეთ მონაკვეთი სადაც ნათქვამია, რომ ის ყველას უყვარდა და ყველას ხიბლავდა? ეს სრული სიმართლეა. სტანდარტული, ნეკროლოგისთვის შექმნილი ფრაზა არ გეგონოთ.          

                

ხოდა ვზივარ ატლანტაში და სსიდნის დაკრძალვაზე დასასწრებად ვემზადები.    

                      

ჩავალ და დავესწრები პროცესიას. რატომ? იმიტომ, რომ მიყვარდა და იმიტომ, რომ ჰყავდა ასეთი ოჯახი და მყავდა ბაბუა, რომელიც ჩვენ ოჯახის პირველი წარმომადგენელი იყო, რომელიც ბრიტანული ნაწილიდან ამერიკულ ნაწილს დაუკავშირდა; თან ევერეთი და ეში მახსენდება, ცოცხლად ვუყურებ ცხოვრების წრეს. ედი კემბელმა ეს სწორად გაიგო. სიცოცხლით სავსე სიკვდილის ცეკვა. ეს არც თუ ისე ცუდია. ვიღაც საცეკვაოდ გადის, ვიღაც კი სცენას ტოვებს, ცეკვა გრძელდება და გრძელდება სიყვარულიც.                      

სიყვარულზე გამახსენდა - ედისთვის შესანიშნავ ოდრი ნიფენეგერზე დაქორწინება არ მიმილოცია, არც ოდრისთვის მიმილოცია შესანიშნავ ედი კემბელზე დაქორწინება. ძალიან მიხარია, როცა ჩემი მეგობრები ოჯახს ქმნიან.

წყარო: http://journal.neilgaiman.com/2016/10/lifey-death-dances-again.html

მთარგმნელი: ირაკლი სულაძე

სრულად

რიჩარდ ბახმანი - სტივენ კინგის უმცროსი ორეული

წლების წინ, როცა სტივენ კინგის მწერლობა თავის პიკს აღწევდა, წიგნის მაღაზიების თაროებზე გამოჩნდა ვინმე რიჩარდ ბახმანის რომანები. ბახმანი წერდა ფსიქოლოგიურ დრამებს/თრილერებს და მის წიგნებში ძნელად თუ იპოვნიდით არამიწიერ არსებებს და ბევრ სისხლისღვრას (ისე, არც ამას აკლებდა), თუმცა აქ იყო ყველაფერი ის, რაც სტივენ კინგს მკითხველისთვის საყვარელ მწერლად ქმნიდა და რისი დაფარვაც ნებისმიერი ფსევდონიმისთვის შეუძლებელი იყო. ასე და ამგვარად რამდენიმეწლიანი ცხოვრების შემდეგ ვაშინგტონის ერთ-ერთი წიგნის მაღაზიის კლერკმა ვინმე სტივ ბრაუნმა მისი ვინაობა გაშიფრა და კინგის გამომცემელს დაუკავშირდა, ეგება და მითხრათ, რა გავაკეთოო. რამდენიმე დღეში სტივ ბრაუნს სტივენ კინგი პირადად ურეკავს, სთავაზობს სტატიის დაწერას იმის შესახებ, თუ როგორ გაშიფრა მან ბახმანი და თანხმდება ინტერვიუს მიცემაზე. 

ყველაფერი კი დაიწყო იმით, რომ გამომცემლებმა სტივენ კინგს უარი უთხრეს - გამოეცათ წელიწადში მისი ერთზე მეტი წიგნი. კინგი კი თავის მხრივ წერის ჟინით იყო სავსე და თან როგორც შემდეგ ომნიბუს "ბახმანის წიგნები - 4 ადრეული რომანი" შესავალში ამბობს, სურდა გაეგო რა იყო მისი წარმატების მთავარი მიზეზი - ნიჭი, თუ გამართლება. თან ბახმანის სახელით ისეთი წიგნები გამოსცა, რომელიც მასაში პოპულარულ 'ცუდ პერსონაჟებს' არ ეხებოდა და არც გაცვეთილ თემებს ფარავდა საშინებელებათა საბურველში. შედეგად ბახმანის წიგნები საკმაოდ პოპულარული გახდა, თუმცა მაგალითდ ერთ-ერთი მათგანი - "მხდომარე" (Thinner) 28 000 ასლი გაიყიდა, ბახმანის რეალური ვინაობის გააშკარავების შემდეგ კი ეს რიცხვი ათჯერ გაიზარდა.

კინგმა ბახმანს შეუქმნა თავისი მოკლე ბიოგრაფიაც, რომლებსაც წინასიტყვაობებში იყენებდა. სახელი კი ერთი მხრივ დონალდ უესტლეიქის ფსევდონიმ რიჩარდ სტარკიდან (შემდგომში სტარკს კინგი თავის "ბნელ ნახევარში" გამოიყენებს) და მეორე მხრივ Bachman - Turner Overdrive - იდან აიღო. ეს იყო როკ'ნ'როლ ბენდი, რომელსაც ავტორი იმ პერიოდში აქტიურად უსმენდა. ეს ფოტო კი, ერთადერთია რომელზეც ვითომდა ამერიკელი მწერალი რიჩარდ ბახმანია გამოსახული და რომელიც თურმე მისმა მეუღლემ კლაუდია ინეზ ბახმანმა გადაიღო. სინამდვილეში ეს არის რიჩარდ მანუელი - კინგის ლიტერატურული აგენტის, კირბი მაკკოლის სადაზღვევო აგენტი. აი, მისი ფიქციური მეუღლე კლაუდია ინეზ ბახმანი კი კინგმა ბნელი კოშკის საგაში ჩართო.

საერთო ჯამში ბახმანის სახელით 7 წიგნი გამოვიდა. მე-8-ზე მუშაობისას მისი ვინაობა გატყდა ამიტომ მისი გამოცემა უკვე სტივენ კინგის სახელით მოხდა. ჩვენთან ადრე 2007 წელს გამოცემული ბლეიზი მიმოვიხილეთ, ამიტომ მასზე აღარ შევჩერდებით და დანარჩენ რომანებს მოკლედ და ზოგადად შევეხებით ქრონოლოგიური წესების სრული დაცვით.

მრისხანება (1977)

პირველად როცა მრისხანებას კითხულობ, გახსენდება მარკ დეივიდ ჩაპმანი და გიჩნდება შეკითხვა - რა იქნებოდა, რომ მისი ბინძური გონება სელინჯერის ნაცვლად სწორედ ბახმანის პირველი წიგნით დაინტერესებულიყო. სავარაუდოდ კარგი არაფერი, რადგან მე თუ მკითხავთ, ეს ბევრად მძიმე რომანია საზოგადოების წინააღმდეგ ამხედრებული ახალგაზრდის შესახებ, რომელიც გადაწყვეტს რომ ერთ 'მშვენიერ' დღეს კლასში გამოკეტოს კლასელები, მასწავლებლები და ცეცხლსასროლი იარაღის დახმარებით თვალებში ჩახედოს მათ და მათ ტყუილებს, გამოააშკარავოს მათი ყველაზე ცხოველური სურვილები და მისწრაფებები, წარმოაჩინოს მათი რეალური, ადამიანური სახე და ამ ყველაფერს იმაზე ბევრად ნაკლები ტრაგიზმით შეხედოს, როგორც ეს ერთი მოსმენით ჩანს. მთავარი გმირი ჩარლი დეკერი და მისი მსხვერპლები ერთგვარ ფსიქოთერაპევტული ჯგუფის წევრებს ემსგავსებიან. ნოველა არის ერთიანად ძალიან მძაფრი და ძალიან რეალისტური. ეს არის ნამდვილი საშინელება. ისეთი, რომელსაც ვერ გამოიგონებ. კინგიც ასე იყო, რეალურად მრისხანება გამოძახილი იყო იმ გახშირებული მკვლელობებისა, რომლებიც იმ პერიოდში ამერიკაში ხდებოდა და რომლის 'შემოქმედიც' ძირითადად სკოლის მოსწავლეები იყვნენ. სიტუაცია იმდენად გართულდა, რომ კინგმა თავადვე სთხოვა გამომცემლობას, ერთიანად ამოეღოთ გაყიდვებიდან ეს წიგნი. საბოლოოდ მრისხანება ამერიკულ წიგნის ბაზარზე მხოლოდ ბახმანის წიგნების ომნიბუსის სახით გამოჩნდა. მოგვიანებით გამოცემული ბლეიზის ბოლოსიტყვაობაში კი კინგი ამბობს: "მრისხანება გაყიდვებიდან ამოღებულია და ეს ძალიან კარგია." მისთვის გადამწყვეტი აღმოჩნდა სენდი ჰუკის დაწყებითი სკოლის ამბავი, რომელიც 2012 წლის დეკემბერში ქალაქ ნიუთაუნში, კონეკტიკუტის შტატში მოხდა. აქ ოცი წლის ადამ ლანზამ 6-დან 7  წლამდე ასაკის 20 ბავშვი დახოცა. ასევე სკოლის ექვსი თანამშრომელი. შინ ასევე მოკლა საკუთარი დედა. საბოლოოდ ლანზამ ეს სისხლიანი პროცესია თვითმკვლელობით დაასრულა. მოკლედ, მრისხანება ჯერაც რჩება კინგის ახალგაზრდობისდროინდელ ერთ-ერთ ყველაზე მძიმე ნამუშევრად, რომელსაც დღემდე შიშით უყურებს და გულის სიღრმეში ისიც აწუხებს, რომ სადღაც ერთი პატარა ბრალი მთელ ამ სისხლიან ამბებში მრისხანებასაც უდევს.

დიდი გასეირნება (1979)

ბახმანი, როგორც ასეთი, მრისხანების შემდეგ დიდად ლიტერატურულად შემსუბუქდათქო რომ გითხრათ, მოგატყუებთ. საერთოდაც სიმძაფრე და სიმძიმე მის წიგნებს ქრონოლოგიურად კლების პრინციპით სდევს. რიგით მეორე რომანი გრძელი გასეირნებაა, სადაც მრისხანებისგან განსხვავებით არარეალური, ასე ვთქვათ, დისტოპიური ამერიკაა წარმოჩენილი. მთელი წიგნი მოგვითხრობს ასი მოზარდი ბიჭის ამბავს, რომლებიც ჩართულნი არიან სატელევიზიო გასართობ შოუ-მარათონში - დიდი გასეირნება. თამაშის პრინციპი მარტივია: რაც არ უნდა მოხდეს, არ უნდა შეწყვიტო სიარული, დრო შეუზღუდავი, საპრიზო ფონდი კი მხოლოდ ერთ ადამიანზე გათვლილი. ყველა ვინც შეჩერდება, ან შესაბამისი რაოდენობის გაფრთხილებებს დააგროვებს, დამკვირვებელი სამხედროებისგან ტყვიას მიიღებს. მთავარი გმირი აქაც მოზარდი ბიჭია - რეიმონდ დეივის გერეთი. აქვე არიან მისი მეგობრები მაკვრაისი, ბეიკერი, ოლსონი, პარკერი, პირსონი, აბრაამი და ა.შ. შინაარსი მთლიანად ამ სამკვდრო-სასიცოცხლო მარათონს მიჰყვება, მონაწილე პერსონაჟების დიალოგებით, სამხედროების სისასტიკით და ამ ყველაფერს ფონს გაყოლებული 'გულშემატკივრებით', რომლებიც სამარათონე გზის პირას დგანან და თავთავიანთ 'ფალავნებს' ემოციურად და მხიარულად ახმიანებენ. საინტერესო გამოხმაურება მოჰყვა დიდ გასეირნებასაც. ასე მაგალითად ადრიანო გაცამ და ჯიმი პრიტსმა შექმნეს ძალიან საინტერესო მოკლემეტრაჟიანი ვიდეო-ფილმი ამ ნოველის შესახებ, რომელიც ცოტა ხნის წინ ჩვენს გვერდზეც დავდეთ.

საგზაო სამუშაოები (1981)

წარმოიდგინეთ ამერიკის ჩრდილოეთის პატარა ქალაქი (წარმოსადგენად დაიხმარეთ ფარგო, ან თვინ ფიქსი) თავისი პატარა სასადილოთი, სიცივისგან დამცავი ბუთხუზა სპეც-ქურთუკიანი პოლიციელებით და ქალაქის გასწვრივ გაყოლებული დიდი მაგისტრალით. ახლა ამ ყველაფერს დაუმატეთ ერთი ნაკლებად სასიამოვნოდ ჟღერადი სამართლებრივი ტერმინი - ექსპროპრიაცია და თქვენ ზოგადი წარმოდგენა გექნებათ იმის შესახებ, თუ რა ემართება წიგნის მთავარ გმირს ბარტონ ჯორჯ დაუზს. ეს არის კაცი, რომელსაც ჯერ ცხოვრება წაართმევს ყველაფერს, შემდეგ კი სახელმწიფოც იმავეს გაკეთებას შეეცდება. ყველაფერი იქამდე მიდის რომ მან არჩევანი უნდა გააკეთოს იმ ერთადერთი სახლის (რომელთანაც იმაზე მეტი აკავშირებს, ვიდრე ნებისმიერ სხვა რამესთან ამ სახლის გარეშე) გაყიდვასა და ერთგვარ იმდროინდელ ფირალობას შორის. თუმცა, გარდა მთავარი პრობლემისა წიგნში მეორე ძალიან საინტერესო ხაზიც არის. სახლიდან გამოქცეული ბარტონი გზად ყინვისგან გალურჯებულ ლამაზ გოგონას აიყვანს ავტო-სტოპით და კარგა მანძილს მასთან ერთად გაივლის. ერთი 'სიამოვნებაა' მისი ნატანჯი ფიზიონომიის დაკვირვება, როცა უკანა ხედვის სარკეში სიბნელეში მისი მანქანის სავარძელზე მიწოლილ ნარკოტიკებით გაჟღენთილ, მშიერ-მწყურვალ და მაინც ახალგაზრდობით აგრერიგად ქორფად და ლამაზად წარმოჩენილ გოგონას უყურებს. საგზაო სამუშაოები არის წიგნი ერთი ადამიანის შესახებ, რომელიც უიმედო ბრძოლაშია ჩაბმული და რომელმაც წინასწარვე იცის ამის შესახებ, თუმცა მისთვის მიზანს აღარ აქვს მნიშვნელობა. მთავარი პროცესია, პროცესი რომელიც უკანმოუხედავად გარბის.

მორბენალი კაცი (1982)

გარბის ბენ რიჩარდსიც, რომელიც ბახმანის "მორბენალი კაცის" მთავარი გმირია. საერთოდ, ბევრი რამით არი ეს წიგნი გამორჩეული. სტივენ კინგის შემოქმედებაში თითქოს ორ რომანს უკავია განსაკუთრებული, თავისებური ადგილი. ერთი - დრაკონის თვალებია, რომელიც ჩვეულებრივი ეპიკური ფენტეზია, უფრო მეტად რობერტ ჰოვარდის, რობერტ სილვერბერგის სტილში. მეორე კი - მორბენალი კაცი, რომელიც ძალიან ჩვეულებრივი სამეცნიერო ფანტასტიკაა, ოღონდ უფრო 90-იანების პერიოდის მსგავსი. თავიდანვე გეტყვით რომ არ უნდა შეგაცდინოთ მისმა სატელევიზიო ადაპტაციამ და არნოლდ შვარცნეგერის მიერ ბენ რიჩარდსის როლის მორგებამ. ამის ყურებას უმჯობესია გადაიმეოროთ ნისლი, მიზერი, ან მხდომარე. ისე კი, ამ წიგნის სიუჟეტი 2025 წლის დისტოპიურ ამერიკაში მიმდინარეობს, სადაც სრული ტოტალიტარული რეჟიმია დამყარებული. მთავარი გმირის შვილი ავად არის და სასწრაფოდ ძვირადღირებულ წამალს საჭიროებს. ამ მიზნით რიჩარდსის ცოლი პროსტიტუციაში ებმება, თავად რიჩარდსი კი გადაწყვეტს მონაწილეობა მიიღოს სატელევიზიო შოუში - მორბენალი კაცი. მონაწილეები გამოცხადებული არიან სახელმწიფოს მტრებად. 30 დღის განმავლობაში ის იძულებულია გაექცეს პოლიციას და სამხედრო ძალას, ყოველ ახალ ცოცხლად დარჩენილ ერთ საათში მას ასი დოლარი ეძლევა, დამატებით ასი დოლარია გამოყოფილი მის მიერ მოკლულ ყოველ ოფიცერზე, იმ შემთხვევაში კი თუ მორბენალი ერთ თვეს ცოცხალი გასტანს, მთავარ პრიზს - ერთ მილიარდ დოლარს მოიგებს. მას შეუძლია იმოგზაუროს ნებისმიერი მიმართულებით და დაიმალოს სადაც სურს. წიგნის მთავარი ღირსება მის აგებულებაშია. ყოველი მცირედი ქვეთავი იწყება და მთავრდება წამზომის შეხსენებით. დრო იწურებს, ბენ რიჩარდსი კი უფრო და უფრო უახლოვდება სიკვდილს.

 რეგულატორები (1996) 

სანამ ბოლო წიგნზე გადავალთ გეტყვით რომ 1996 წელს ბახმანის ავტორობით გამოიცა რეგულატორები, ამავე წელს გამოდის სტივენ კინგის უიმედოთა ქალაქიც. ბევრი რომ არ გავაგრძელოთ, რეგულატორები არის უიმედოთა ქალაქის ერთგვარი "სარკისებრი რომანი". მსგავსი სიუჟეტით, მსგავსი პერსონაჟებით და რადიკალურად განსხვავებული მიმართულებით. როგორც მკითხველები ამბობენ, კინგის უიმედოთა ქალაქში ღმერთი არსებობს, რეგულატორებში კი არა. ზოგადად, ვფიქრობთ უმჯობესია ამ ორი რომანის ერთად შეფასება და არა რეგულატორების ცალკე, ბახმანის სახელქვეშ მიმოხილვა.

მხდომარე (1984)

თავიდანვე უნდა ითქვას რომ 1996 წლის ადაპტაცია, რომელიც ტომ ჰოლანდმა გადაიღო, საკმაოდ კარგია. მართალია, დასასრული ოდნავ შეცვლილია და ყველაფრის თავი და თავიც ოდნავ გადასხვაფერებული (ფილმში ცოლი ქმარს ორალურ სიამოვნებას ანიჭებს, წიგნში კი მხოლოდ ხელსაქმით შემოიფარგლება), მაგრამ საერთო ჯამში მაინც კარგი ეთქმის. მთავარი გმირი ბილი ჰალეკია - ჭარბწონიანი ადვოკატი კონეკტიკუტიდან, რომელსაც ჭარბი წონა აწუხებს და რომელიც საგზაო 'სიამოვნების' პიკში მოხუც ბოშას გაიტანს. ბევრი რომ არ გავაგრძელოთ, გარდაცვლილის 106 წლის მამის 'შელოცვით' ყოველდღიურად არაადეკვატურად ბევრ წონას იკლებს. ყველაფერი იქეთკენ მიდის, რომ ჰალეკი ოჯახიდან გარბის და იწყებს შემლოცველი ციგნის ძიებას. რაღა უნდა თქვა, საინტერესო საშინელებათა სიუჟეტია. სასამართლო პროცესის სამივე მონაწილე (ბრალდებული, მოსამარლე და პოლიციელი, - ერთმანეთის მეგობრები), რომელთა დახმარებითაც ბრალდებული ჰალეკი ამ საგზაო შემთხვევაში უდანაშაულოდ ცნეს, საბოლოოდ საშინელი სენით ავადდება. ისე, ცოდვა გამხელილი სჯობს და Thinner-ის ზუსტ ქართულ თარგმანზე ჯერაც ვერ ჩამოვყალიბდით, მაგრამ ეგ არაფერი, იყოს მხდომარე. ისე, უნდა ითქვას რომ ეს ყველაზე მეტად კინგისეული წიგნია ბახმანის შემოქმედებაში. აი, თავად კინგს კი მისი იდეა ისევე სპონტანურად მოუვიდა, როგორც სხვა მრავალი წიგნის (მაგალითად 'ის'. კინგი იხსენებს, რომ ერთხელ სააბაზანოში შევიდა, ჩახედა ნიჟარას და გაიფიქრა, "ჰმ.. ნეტავ როგორი იქნება ახლა ამ ნიჟარიდან მწვანე ბრჭყალმა რომ ამოყოს წვერიო." ნუ, რას გაუგებ...). ცხოვრების რაღაც ეტაპზე კინგი 236 ფუნტს იწონიდა (107კგ.), ამიტომ ექიმმა სავალდებულო დიეტა და სიგარეტის აკრძალვა დაუნიშნა. ჩაპუტკუნებული კინგი კი დაფიქრდა, რა იქნებოდა რომ ეს 'იძულებითი გახდომა' სულაც არ იყოს ჩვენზე, ან ჩვენს ექიმზე დამოკიდებულიო. აქედან დაიბადა მხდომარეს შექმნის იდეა და შედეგად ძალიან კარგი, კაცობრიობის ერთ-ერთ რეალისტურ შიშზე აგებული რომანი შეიქმნა.

დასასრულს, აუცილებელია ითქვას ისიც, რომ იმ მომენტში, როცა ბახმანი მის რეალურ სახეში გამოიჭირეს, კინგი მუშაობდა არც მეტი არც ნაკლები, "მიზერი"-ზე. მიზერი კი, სხვისი არ ვიცი და მე თუ მკითხავთ მის სამ საუკეთესო ნამუშევარში შედის. კაცმა არ იცის, რა მოხდებოდა რომ მიზერი ბახმანის სახელით გამოცემულიყო და სტივენ კინგის ორეულიც არ გამჟღავნებულიყო, ანკი მიზერიც ასეთივე 'დიდი' წიგნი იქნებოდა, თუ არა, მაგრამ ფაქტია, რომ სტივენ კინგმა თავის მიზანს მიაღწია და რამდენიმე წელიწადში შექმნა საკუთარი თავის მეორე მე, რომლითაც მწერლობაში შემოვიდა ახალი მიმართულებით, ახალი ტიპის საშინელებებით (მიზერიც ხომ არატიპური კინგია) და სამუდამოდ დატოვა არარსებული მწერლის კვალი თავისი მძაფრი და სახასიათო პერსონაჟებით. 

რიჩარდ ბახმანს უნდა ეცხოვრა და რიჩარდ ბახმანი უნდა მომკვდარიყო.

p.s. მაგრამ მიზერის გამოცემა უნდა ეცლიათ...

                                             

  იკითხეთ ბახმანი და უსმინეთ ბახმანს

ავტორი: ირაკლი სულაძე

სრულად

აღორძინება - სტივენ კინგი დიდ ავიაციას დაუბრუნდა

სახელწოდება: აღორძინება
ავტორი: სტივენ კინგი
ქვეყანა: აშშ 
ენა: ინგლისური 
პირველი გამოცემის წელი: 2014 
შეფასება Goodreads-ზე: 3.75/5


"სახლი არის იქ, სადაც მათ სურთ რომ შენ დიდ ხანს დარჩე ."

   როდესაც სტივენ კინგი 2013 წელს "გუმბათის ქვეშ"-ს არეკლამირებდა, ერთ-ერთ პრესკონფერენციაზე მკითხველს ახარა, რომ მალე მისი ახალი რომანი "აღორძინება" გამოვიდოდა, რომელიც მოგვითხრობდა ახალგაზრდა ბიჭის და მისი ბავშვობის დროინდელი პადრეს ამბავს. აღორძინების მცირედი ნაწილი "ექიმი ძილის" ერთ-ერთ გამოცემასაც დაერთო თან. ავტორის თქმით წიგნს საფუძვლად ედო მერი შელის "ფრანკენშტეინი" და არტურ მეიჩენის "დიდებული ღვთაება პანი". 2014-ში აღორძინებაც გამოვიდა და მიუხედავად ტრადიციული მოლოდინისა, წიგნმა დიდი მასების მოლოდინი ვერ გაამართლა. მკაცრი კრიტიკოსები კვლავ იმ აზრზე დარჩნენ, რომ მერსედესის ტრილოგიით შექმნილი ფონი კინგის ირგვლივ გრძელდებოდა და კიდევ ერთხელ ამტკიცებდა იმ მოსაზრებას, რომ მწერალი, რომელიც სიბერეში დეტექტივების წერას იწყებს, ნელ-ნელა უკან-უკან ეშვება. პრინციპში, არც მისტერ მერსედესამდე ჰქონდათ კრიტიკოსებს განსხვავებული აზრი და 11/22/63-ც კი ვერ დააყენეს ახალგაზრდობის დროინდელი საუკეთესო რომანების გვერდით, მაგრამ ამჯერად ყველას აღორძინება აინტერესებდა. იყო კინგის მრევლის დიდი ნაწილი, რომელიც ისევე როგორც მის ყველა წიგნს, ამ ახალ რომანსაც უმაღლეს შეფასებებს უწერდა. საბოლოოდ კი მივიღეთ ის, რომ აღორძინებამ მხოლოდღა "ჯოილენდს აშკარად სჯობს..." შეფასება დაიმსახურა.

  არადა, სიუჟეტს ბანალური არ ეთქმის. ატმოსფერო - ნაცნობი და საუკეთესოა. ის მოიცავს ყველა იმ ესთეტიკურ-შინაარსობრივ დეტალს, რომელიც ყველაზე მეტად უხდება სტივენ კინგის წიგნებს. რომელიც, თავის დროზე "სალემის ხვედრის" და "შინაური ცხოველების სასაფლაოს" მთავარი დასაყრდენი გახდა. ზოგადად, აღორძინება აერთიანებს ავტორისთვის საყვარელ თემებს: პატარა ქალაქი, ბავშვი - შემდგომში ბავშვობის მოგონებებით დამძიმებული ახალგაზრდა, კათოლიციზმი, სიკეთისა და ბოროტების ბრძოლა, ცხოვრებისეული შემთხვევითობით გამოწვეული უბედურებით გაბოროტებული კეთილი ადამიანები და ა.შ.

   შინაარსობრივი დეტალების გამხელის გარეშე, მოკლედ რომ ვთქვათ, ეს არის ისტორია ერთ-ერთ პატარა ამერიკულ ქალაქში მცხოვრებ ოჯახზე და ამ ქალაქის ახალგაზრდა პადრეზე, რომელიც ამ ოჯახის ყველაზე პატარა წევრს დაუმეგობრდება. ქალაქში დატრიალებული უბედურება პადრეს აიძულებს უარი თქვას თავის საქმეზე და სხვაგან გადასახლდეს. ბედის უკუღმართობით ბიჭი და ღვთისმსახური წლების შემდეგ სულ სხვა ვითარებაში შეხვდებიან. მაშინ, როცა არც ერთია პადრე და აღარც მეორე პატარა ბავშვი. ყველაფერი სრულდება დაპირისპირებით, უნდობლობით და აწ უკვე გიჟ-მეცნიერად ქცეული პადრეს ტესლასეული ელექტრული ექსპერიმენტებით, რომლითაც ის ბიბლიის საწინააღმდეგო სენტენციების დამტკიცებას ცდილობს.

  აღორძინების მთავარი ხაზი დაპირისპირებაშია. (Good evening, 'The Stand') დაპირისპირებაში ახალგაზრდულ სულსა და გადაღლილ მოზრდილებს შორის. დაპირისპირებაში რწმენასა და ნიჰილიზმს, ნარკოტიკებით გაჟღენთილ ორგანიზმსა და მომაკვდავის წრფელ სურვილებს შორის. ბევრის აზრით წიგნის საუკეთესო ეპიზოდი ის რამდენიმე გვერდია, სადაც ჯეიკობი (პადრე) თავის უკანასკნელ მსახურებას ატარებს და საკმაოდ ვრცელ მონოლოგში თითქმის დამარწმუნებლად ასაბუთებს ყველა იმ იდეის სიმცდარეს, რომელსაც მთელი ცხოვრების განმავლობაში თავად ქადაგებდა.

      რა თქმა უნდა, აღორძინებას ვერ მოაქვს ის მუხტი, რომელიც უნდა მოჰქონდეს (სხვათა შორის, ელექტრული მუხტის 'მოტანას' წიგნის მთავარი გმირიც უშედეგოდ ცდილობს თავისი მიზნის მისაღწევად) და არც ისეთი დამაინტრიგებელია, როგორც კინგის ერთ-ერთი ბოლო ნამუშევარი, აწ უკვე სერიალად ქცეული - 11/22/63, თუმცა ეს მაინც სერიოზული ნაბიჯია უკან. უკან - დიდი ავიაციისკენ.

რატომ?

იმიტომ, რომ აქ მთელ წიგნს კინგისთვის დამახასიათებელი, ძალიან კარგი მუსიკა სდევს თან,

იმიტომ, რომ ეს არის მისი ერთი ძალიან საყვარელი თემის - პატარა ქალაქის და ამ პატარა ქალაქში დატრიალებული საშინელების, ამ ქალაქში 'გაზრდილი და ბავშვობისტრავმადაღდასმული მოზარდების' ერთ-ერთი საუკეთესო ისტორია,

იმიტომ, რომ ეს არის ამბავი რწმენადაკარგულ, ერთ დროს ბიბლიამომარჯვებულ პადრეზე,

იმიტომ, რომ ეს არის ამბავი განდგომილობაზე, დაკარგულ იმედებსა და სიკვდილზე,

იმიტომ, რომ ამ სიკვდილს კინგი ლავკრაფტისეული საშინელებით აღწერს,

იმიტომ, რომ ის არ უშინდება ფაქიზ წერტილებთან შეხებას და არ ტოვებს არც ერთ თემას, რომელსაც დიდ შავ კითხვისნიშანს არ უსვამს თავზე...

                                                                        

   მიუხედავად რამდენიმე ისეთი მომენტისა, რომელიც გვიანდელი პერიოდის კინგს ნამდვილად არ ახასიათებს დადებითად, რომელიც სიტუაციურად ფანტაზიადაშრეტილი შემოქმედის ნაშრომს მოგაგონებთ და რომელიც სამწუხაროდ ყველაზე კარგად "ექიმ ძილში" ჩანს, აღორძინების მთავარი ღირსება მაინც იმ ჰარმონიაშია, რომელსაც მისი ტრაგიკული პერსონაჟები ქმნიან. ძნელია გულგრილად წაიკითხო ამბავი ხალხზე, რომლებიც აბსოლუტურად შემთხვევით კარგავენ ყველას და ყველაფერს

     და კიდევ უფრო ძნელია განსაჯო ეს ხალხი მათი შემდგომში ჩადენილი 'სისულელეების' გამო. ამას თავად ავტორიც ხვდება და მიუხედავად იმისა, რომ ბევრ რომანში კინგი ხმალამოღებულ მეთოდისტია, ხშირად ის უფრო მეტად მიწაზე მყარად მდგომი რეალისტია, რომელიც ასეთ ხალხს მეტ პატივს სცემს, ვიდრე მათ, ვინც ტრაგიკული ამბის შემდეგ ან არ იცვლებიან, ან მხოლოდ დემორალიზებას მიეცემიან. გახსოვთ 'ცხოველების სასაფლაო' და მისი დასასრული? აღორძინებაც იმავე ხაზს მიჰყვება და შინაარსის მსვლელობასთან ერთად აშკარად იგრძნობა, რომ სტივენ კინგიც აქვე, თქვენ გვერდით ზის და თქვენს მოღუშულ სახეს და შეკრულ კოპებს თანაგრძნობით უყურებს, რადგან იცით, რომ ისიც იმავე აზრზეა და ისიც იზიარებს თავისი პერსონაჟების ტრაგიზმს.

   ზოგადად, სტივენ კინგის 'საშინელების' მთავარი პლუსი მისი რეალისტური მხარეებია. არასდროს ყოფილა მიმზიდველი სალემის ვამპირები, შუამიწეთის კიბორგები, მკვლელი მობილურები, მაგრამ ყველა დაუოკებელი მაგნიტიზმით ილტვოდა იმ შიშების მიმართ, რომლებიც - რეალურია. ყველას აძრწუნებდა კუნძულზე მარტო დარჩენილი კაცი, რომელიც საკუთარი თითების ჭამას იწყებს და ის გოგოც, რომელიც თანატოლებისგან დაჩაგრული, მზად არის სისხლიან მკვლელობაზე წავიდეს.

        ასეთივეა აღორძინებაც. ის გვახედებს იმ სარკეში, რომელსაც ყველა თვალს არიდებს და რომელში ჩახედვაც გარდაუვალია. კინგი უსვამს შეკითხვას ღრმა მორწმუნეებს - და იქნებ თქვენ ცდებით, მეგობრებო? იქნებ დედამიწაზე მოღვაწე ყველაზე კეთილშობილი კაციც კი სიკვდილის შემდგომ სამუდამო წამებისთვისაა განწირული?

      თუმცა, ნებისმიერი რომანი მაკულატურად ჩაითვლებოდა, მას რომ ლაბირინთიდან გასვლის მეორე ალტერნატიული გზა არ ჰქონოდა. არც კინგია უმეცარი და მიუხედავად კარგად ღრმა მოხუცებულობისა, თავის ბოლო ვრცელ ნოველაში ის მაინც საკმაო რაოდენობის ხელმოსაჭიდებს ტოვებს იმ რწმენით სავსე მკითხველებისთვის, რომლებიც წიგნში გაშიშვლებულ სიკვდილს არასერიოზულად უყურებენ და მას მხოლოდ პარალელურად, ბუნებრივისგან ოდნავ განსხვავებულ მდგომარეობად აღიქვამს. მდგომარეობად, რომელიც არის არა დაცემა და დეგრადირება, არამედ რაღაც ახალი, განსხვავებული... რაღაც აღორძინების მაგვარი.




ავტორი: ირაკლი სულაძე

სრულად

სკოტ ლინჩი - ლოკი ლამორას ტყუილები

სახელწოდება: ლოკი ლამორას ტყუილები
ავტორი: სკოტ ლინჩი
ციკლი: ჯენტლმენი ნაძირლები
ქვეყანა: აშშ
ენა: ინგლისური
პირველი გამოცემის წელი: 2006
შეფასება Goodreads-ზე: 4.29/5

ცეცხლი და მახვილი, მაგია და ჯადოქრობა, დრაკონები, ტროლები და გობლინები, სისხლიანი ორთაბრძოლები და წინასწარმეტყველებით განსაზღვრული მეფეთა ჯახი, - ეს იმ თემების მცირედი ჩამონათვალია, რომელსაც მე-20 და 21-ე საუკუნის ფენტეზი ჟანრში ვხვდებით. შესაბამისად, დღესდღეობით უკვე ძნელადღაა წარმოსადგენია წიგნი, რომელსაც პრეტენზია აქვს იდგეს ჯორჯ მარტინის, გლენ კუკის, ანდჟეი საპკოვსკის და სხვათა გვერდით მასში გამოყენებული ტრადიციული რასების, მაგიის სისტემების და შუა საუკუნეების დროინდელი ფეოდალური ელემენტების გარეშე. თუმცა, არსებობს გამონაკლებიც და ერთ-ერთი ასეთი თვალსაჩინო გამონაკლისი ამერიკელი მწერალი სკოტ ლინჩია, რომელმაც გადაწყვიტა, რომ თავისი სერიის მოქმედება პოსტ რენესანსული ვენეციის ტიპის ქალაქ-სახელმწიფო, კამორაში გადაეტანა, მთავარ გმირებად კი ადგილობრივი ქურდები გამოეყვანა. 

"ლოკი ლამორას ტყუილები" - გაგიკვირდებათ და მთავარ გმირ ლოკი ლამორას შესახებ მოგვითხრობს, რომლის ნამდვილი სახელი და გვარიც ბოლომდე უცნობი რჩება. (თუ...???) წიგნი იწყება თავით სახელწოდებით - 'ბიჭი რომელიც ბევრ იპარავდა' და პირველივე თავში ვეცნობით პატარა ლოკის, რომელიც მასზე მაღლა მდგომ ჩინოვნიკთა ვაჭრობის უბიექტია და საბოლოოდ სხვა მისნაირ უპატრონოებს მამაო ჩეინსთან შეუერთდება. ჩეინი ბავშვების გარისტა, ანუ მეთაურია და გარდა მათი აღმზრდელ-მასწავლებლისა, უმაღლესი რანგის ქურუმიც არის, რომელიც მეცამეტე ღმერთს ემსახურება. ლინჩის სამყაროში ადამიანებს თორმეტი ღმერთის სწამთ, ჩეინსის თქმით კი არსებობს მეცამეტეც - ქურდების ღმერთი, რომელიც მათი მფარვალი იქნება. ლოკი ბავშვობიდანვე ითვისებს ქურდობის, მათხოვრობის და ყალთაბანდობის ტექნიკას და ყველასდა გასაოცრად უმაღლეს შედეგებსაც აღწევს. მისი მთავარი პრობლემა ის არის, რომ ქურდობა იმდენად აქვს გასისხლხორცებული, რომ კამორას დაუწერელ კანონებსაც ხშირად არღვევს. ამ კანონებს კი ერთი მხრივ კრიმინალური დაჯგუფებები, მეორე მხრივ კი ქურდები და დიდგვაროვანი ფეოდალები ადგენენ. არსებობს ისეთი წესები, როგორიცაა, მაგალითად: 'არასდროს დაესხა თავს ყვითელპიჯაკიანს (აქაურ გვარდიელებს და მცველებს)', 'არასდროს მოიპარო მონიშნული ტერიტორიიდან' და ა.შ. ერთ-ერთი ასეთი ეპიზოდი 'მონიშნული' ფუნდუკში ხანძრის გაჩენით მთავრდება და ერთადერთი, რაც ლოკის სიცოცხლეს გადაარჩენს, ის არის, რომ ფერფლად ქცეულ შენობაში ვერავინ ხვდება ვინმემ თუ რამე მოიპარა.

საინტერესოა, რომ წიგნი ორ ძირითად კალაპოტს მიჰყვება. ერთი - აწმყო, უკვე გაზრდილი ლოკი თავის კოლეგა-მეგობრებთან ჯინთან, ტყუპებთან და 'ხოჭოსთან' ერთად, რომლებიც ხან ერთ ჰერცოგს ძარცვავენ და ხან მეორე ჰერცოგთან შეთანხმებით ნაცრისფერ მეფეს უპირისპირდებიან. ინტერლუდების სახით კი ლოკის ბავშვობაა მოთხრობილი. მომენტებში ლინჩი ოდნავ ზედმეტად მოწადინებულიც კია სრულად გაგვაცნოს ლამორას წარსული, რაც წიგნის მუხტს და ენერგიას ადგილ-ადგილ აგდებს, თუმცა შედეგად ვღებულობთ იდეალურად განვითარებულ სტრუქტურას და ლოგიკურად მიწყობილ სიუჟეტს. ლინჩი, მიუხედავად იმისა, რომ ეს მისი პირველი რომანია, არ ერიდება ისეთ საბედისწერო და მკაცრ ნაბიჯებს, როგორიც საყვარელი პერსონაჟების დახოცვაა და თან ამას იმდენად მოულოდნელად აკეთებს და ეპიზოდებსაც ისე სწრაფად და ტექნიკურად ცვლის, რომ გაბრაზებასაც ვერ ასწრებ. შინაარსობრივად, აშკარად იგრძნობა, რომ მიუხედავად რადიკალურად განსხვავებული ატმოსფეროს და სიტუაციისა, ლინჩის მწერლობა განიცდის რობერტ ჯორდანის და ჯორჯ მარტინის გავლენას. მიუხედავად ამისა, ლინჩი მაინც იმ ახალგაზრდა ფანტასტთა რიგებშია, რომელსაც დღესდღეობით პატივცემული როტფუსი უდგას სათავეში და რომლებიც პირველ რიგში თავიანთი წერის სტილის მელოდიურობით გამოირჩევიან.

წერის სტილი იქეთ იყოს და სანამ მსუქანი კაცი იმას გადაწყვეტს, თუ როდის გვახაროს მეფის მკვლელის მესამე დღის შესახებ, თავს ტრადიციულად Goodreads-ის შეფასებებით ირთობს და რა თქმა უნდა, განსაკუთრებით ინტერესდება თანამედროვე ფანტასტებით. ლოკი ლამორას პირველი წიგნის შესახებ როტფუსი წერს:

"ადრე, მაშინ როცა პირველად გამომცეს, ხალხი ხშირად ავლებდა პარალელებს ჩემსა და სკოტ ლინჩს შორის. ძირითადად სენტიმენტალური შეფასებები ამგვარად გამოიყურებოდა - 'პატ როტფუსი ახალი სკოტ ლინჩია!'           

საქმე ის არის, რომ ლოკი ლამორას ტყუილები ჩემ პირველ წიგნამდე ზუსტად ერთი წლით ადრე გამოიცა და ესეც სკოტის პირველი რომანი იყო მის ფენტეზი სერიაში. მის მიერ დახატული სამყარო იყო ძალიან რეალისტური და მსუყე და თავისი სიკარგით ყველას ყურადღებას იქცევდა."  - შემდეგ როტფუსი ყვება თუ როგორ გაატარებინა უძილო ღამეები ლინჩის თხრობამ და როგორ მოეწონა ლამორას ისტორია. არც იმის თქმას თაკილობს თუ რა სხვაობაა მის და ლინჩის წიგნებს შორის, ბოლოს კი თავისებურად ასრულებს - "მოკლედ რომ ვთქვა: როცა პირველად გამომცეს, ცოტა არ იყოს გამაღიზიანა სკოტ ლინჩთან შედარებამ. ახლა კი ვხდები, თუ რამხელა კომპლიმენტი მიმიღია ამით."

გარდა უზადო ხელოვნებისა - მოატყუოს და გააცუროს ყველა და ყველაფერი, ლოკი ლამორა დიდებული მსახიობიცაა. ლინჩის სამყარო სავსეა მეჯლისებით, ბალ-მასკარადებით და ჭრელად მორთული ჰერცოგებით, ჰერცოგინებით და მათი საზეიმო მიღებებით. ამ შემთხვევაში ერთ დროს უპატრონო ლოკი, რომელიც ლუკმა პურის საშოვნელად კამორას ბინძურ ქუჩებში დარბოდა, ახლა ლუკას ფერვიტის სახელით წარმატებულად არის გარეული მაღალი წოდების ხალხში. 

მოკლედ, ეს არის ძალიან საინტერესო ისტორია - სავსე იუმორით, ინტრიგებით, ტექნიკურად გამართული სიუჟეტით და ფენტეზი ჟანრისთვის ძალიან განსხვავებული გარემოთი, რომელიც ძნელია, არ მოგეწონოს. ის ტკბილხმოვანება, რომელიც ლოკის ისტორიას თან სდევს, აუცილებლად საყვარელ პერსონაჟად გახდის ნებისმიერი მკითხველისთვის გაიძვერა ობოლ ლამორას.

ლინჩი ახერხებს ოსტატურად შერწყას წარსული არმწყოსთან, სიღარიბე სიმდიდრესთან, მკაცრი მორწმუნეები ერეტიკოსებთან და ეს ყველაფერი ჭკუით და ცხოვრებისეული სიბრძნით სავსე პერსონაჟებით წარმოადგინოს. 'ნაძირლების' სერია ერთ-ერთი მიმდინარე ფენტეზი ქრონიკაა, რომლის მეოთხე ნაწილიც სულ ახლახანს გამოვიდა და შეფასებებით უკვე გადაუსწრო წინა ნაწილებს. რაც ყველაზე საინტერესოა, პირველი წიგნი სრულდება მოქმედების ლოკაციის ცვლილებით და 'ნაძირლების' ღია ზღვაში გასვილთ. აქ კი უკვე მეორე წიგნი - 'წითელი ზღვა წითელი ცის ქვეშ' იწყება.

ავტორი: ირაკლი სულაძე

სრულად

რობერტ სალვატორე - ბნელი ელფის ტრილოგია

სახელწოდება: ბნელი ელფის ტრილოგია ("სამშობლო", "გაძევება", "დროებითი სამყოფელი"
ავტორი: რობერტ სალვატორე
ციკლი: დავიწყებული სამეფო
ქვეყანა: ამერიკა
ენა: ინგლისური
პირველი გამოცემის წელი: 1990
შეფასებები Goodreads-ზე: 4.26, 4.24, 4.23

დიდი ხანია აღარაფერი დაგვიწერია და ახალი მიმოხილვისთვის რამე განსხვავებულის, შედარებით ნაკლებ ცნობილის და შინაარსით თავისებური რომანის არჩევს გვსურდა. ამასობაში, ხელში ჩაგვივარდა ამერიკელი ავტორის, რობერტ სალვატორეს "სამშობლო", რომელიც სხვადასხვა ენებზე სულ სხვა ტერმინებითაა თარგმნილი და ალბათ ეს სწორიც არის, თუმცა ზუსტი თარგმანი სწორედ ასეთია და ჩვენც მას მივყვეთ. საქმე ის არის, რომ ეს წიგნი არის დასაწყისი იმ ვრცელი და საინტერესო ამბისა, რასაც "დავიწყებული სამეფო" (Forgotten Realms) ეწოდება და რაც მთავარია, ეს არის პირველი წიგნი საქვეყნოდ ცნობილ ბნელ ელფზე, დრიცდ დ'უორდენზე და ამავდროულად "ბნელი ელფის ტრილოგიის" პირველი ნაწილი. ეს ტრილოგია კი თავის მხრივ სხვა სერიების პრიქველია. თუმცა, წიგნის მთავარი ღირსება მაინც ის არის, რომ ის ბნელი ელფების რასის ერთგვარი ქრონიკაა და თუ ცოტა ხნის წინ მიმოხილულ "ელფებში" ბერნჰარდ ჰენენმა თეთრი ელფების რასა გაგვაცნო, აქ სალვატორე მათი ბოროტი ნათესავების და მათი დიდებული ქალაქის, მენზობერანზანის შესახებ გვიყვება.

ავტორი

რობერტ ენტონი სალვატორე 1959 წლის 20 იანვარს დაიბადა. ამერიკელი ავტორი ყველაზე ცნობილი ე.წ. დემონვორზის საგით გახდა. თუმცა, არანაკლები პოპულარობა მოუტანა დავიწყებული სამეფოს ნოველებმაც, სადაც პირველად გააცნო მკითხველს ბნელი ელფი დრიცთ დ'უორდენი. სალვატორე ავტორია ვარსკვლავური ომების თემაზე დაწერილი ნოველებისაც, მათ შორის - "ვარსკვლავური ომები: ჯედაის ახალი ორდენი". 2010 წელს ახალი კონტრაქტით სალვატორემ სავიწყებული სამეფოს ციკლის გაგრძელება იკისრა, ამის შემდეგ კი შექმნა ოთხ წიგნიანი "Neverwinter Saga", "Sundering", "Companions Codex", სულ ბოლოს კი "Homecoming"-ის ციკლში 2015-ში ჯერ "Archmage" გამოსცა, შემდეგ კი "Maestro", 2016-ში.

მისი წიგნები ხასიათდება კლასიკური ფენტეზის ელემენტებით, ტოლკინისეური რასებით, სხვადასხვა უნარებისა და შესაძლებლობის მქონე არსებებით, ბევრი ბრძოლით, სისხლისღვრითა და რაც მთავარია, მთავარ გმირზე ძირითადი აქცენტით გაკეთებით. თუკი სხვა ავტორები პერსონაჟთა ჯგუფებს ქმნიან და მათ სხვადასხვა ლოკაციებში, სხვადასხვა მიმართულებით ავითარებენ, ბნელი ელფის ტრილოგია თავიდან ბოლომდე კონცენტრირებულია დრიცთზე და მკითხველიც მხოლოდ მას უნდა მიჰყვეს, რადგან მისი ყველაზე ერთგული მეგობარიც კი, შესაძლოა შემდეგ გვერდზე გადაფურცვლისას ან რომელიმე მტარვალის სარს წამოეგოს, ან უბრალოდ თავად დრიცთმა გადაწყვიტოს, რომ ახლა გზის გაგრძელება ცალ-ცალკე სჯობს...

ბნელი ელფები

როგორც ვთქვით, ბნელი ელფის ტრილოგიის მთავარი მიღწევა ჟანრის სამსახურში სწორედ ის არის, რომ ყურადღებას ამახვილებს ერთ კონკრეტულ რასაზე (თავდაპირველად) და მხოლოდ მათი გაცნობის შემდეგ იშლება სიუჟეტი სხვადასხვა მიმართულებით. თავიდანვე უნდა ითქვას, რომ სალვატორე ბნელი ელფის ტიპაჟის კლასიკურ გაგებას აღიარებს და არაფერ ახალს არ იგონებს. თუმცა, შეძლებისდაგვარად დეტალურად გვაცნობს მათ ყოფას, პრინციპებს და მისწრაფებებს. ბნელი ელფები მიწისქვეშეთში ცხოვრობენ, მათი დედაქალაქი კი ძლევამოსილი მენზობერანზანია. ამ ქალაქის სიდიადე ალბათ ის მომენტია, რომელსაც სალვატორე ყველაზე ლამაზად აღწერს პირველ თავებში და სწორედ ეს არის ის მიმზიდველი მომენტი, რაც მკითხველს პირველი წაკითხვისას ატყვევებს. უზარმაზარი სტალაქტიდები და სტალაგმიტები, ჩაბნელებული და მხოლოდ ფერმკრთალი ნათებით განათებული ქვაში გამოყვანილი დარბაზები, შიგადაშიგ დაბერილი ცივი ნიავი და მხოლოდ რამდენიმე ადგილზე მოჩუხჩუხე მიწისქვეშა წყლები. ეს ყველაფერი იმდენად სულისშემძვრელადაა დახატული, რომ არ შეიძლება, ამ სამეფოს მოწყობამ არ დაგაინტერესოს. სამეფო კი თავიდან ბოლომდე სისასტიკეზე, ფლიდობასა და ერთმანეთისთვის ზურგში დანის ჩარტყმაზეა აგებული. მიწისქვეშეთში რამდენიმე სახლი ბატონობს, რომლებიც შესაბამისი საფეხურებრივი დონით განსხვავდებიან ერთმანეთისგან. აქ დაშვებულია, რომ ერთ-ერთმა სახლმა სხვა რომელიმეს განადგურება, მისი მიწასთან გასწორება გადაწყვიტოს, ოღონდ ეს ისე უნდა გააკეთოს, რომ ამის შესახებ არავინ გაიგოს და შესაბამისად, მოწინააღმდეგე სახლის ყოველი წევრი, ბავშვიან-ქალიანად უნდა განადგურდეს, რადგან თუ არ დარჩება მოწმე ომისა, ეს ნიშნავს, რომ ომი არ ყოფილა.

ბნელი ელფები თაყვანს სცემენ ობობის დედოფალ ლოსს, რომელიც მათთვის ერთდროულად, უმაღლესი სუვერენიც არის, და მთავარი ღვთაებაც, რომელსაც თავისუფლად სწირავენ მსხვერპლს, მისი სახელით იწყებენ ომებს და მის სათაყვანებელ ანადგურებენ მეზობელ ქალაქებს. მენზობერანზანში არ არსებობს მორალისა და ღირსების გაგება. ზოგადი პრინციპების დონეზე, ნებისმიერს შეუძლია მოკლას, უღალატოს, გააცუროს გვერდზე მდგომი, თუკი ეს მისი პირადი წარმატებისთვის მნიშვნელოვანია. აქ რიგითი მცხოვრების სიკვდილი ისეთივე ჩვეულებრივია, როგორც წვიმა, მიწისზედა სამეფოებში.

პერსონაჟები

და აი, როგორც წესი და რიგია, სწორედ ასეთ საზოგადოებაში იბადება ისეთი პერსონაჟი, რომელიც პირველად იჩენს მორალურ პრინციპებს და უჩნდება შეკითხვები, მისი ხალხის ჩვეული ყოფის საპირისპიროდ. არადა, დრიცთი შემთხვევით გადარჩა. მისი გადარჩენის საიდუმლო მოგვიანებით ირკვევა და ისიც, თუ ვინ არის მისი ნამდვილი მამა. მანამდე კი, დრიცთი იზრდება, იწვრთნება და ემზადება ღირსეული უფლისწულობისთვის. თავდაპირველად, მისი მომავლის შესახებ ბჭობისას გადაწყდება, რომ მისი უნარები უფრო მეტად მებრძოლისას ჰგავს, ვიდრე ჯადოქრის, შესაბამისად მის აღზრდასა და წვრთნას ხელს მოჰკიდებს ჯერ მისი და, შემდეგ კი სამეფოს რჩეული მებრძოლი ზაკნაფეინი, რომელიც აღმოჩნდება, რომ დრიცთის იდეების და შეხედულებების ფარულად გამზიარებელია, რასაც სასტიკად ეწინააღმდეგება დედა - მელისა, რომელიც ამავდროულად დ'უორენების სახლის მმართველია. საერთოდაც, ბნელ ელფებში მატრიარქატი ბობოქრობს და მიუხედავად იმისა, რომ მმართველი ქალები საშინლად გამაღიზიანებლად იქცევიან და სამეფოს საუკეთესო მებრძოლ კაცებსაც კი ჩალის ფასად თვლიან, მეორე და მესამე ნაწილებში ეს მდგომარეობა შემაწუხებელი აღარ არის. 

ტრილოგიის უმთავრესი და დრიცთის განუყრელი პერსონაჟია მაგიური პანტერა - გვენვივარი, რომლის 'გამოძახებაც' სპეციალური მაგიური მინიატურული ქანდაკებითაა შესაძლებელი. აქვე ნელ-ნელა ჩნდებიან და ქრებიან ორკები, მიწისქვეშა ჯუჯები, მათი ღირსეული და ბუზღუნა მეფე, მთავარი მებრძოლი, რომელსაც ბნელ ელფებთან შეტაკების შემდეგ ხელების ნაცვლად წერაქვი და ჩაქუჩი აქვს მიმაგრებული, აგრეთვე ბოროტი გნოლები, მთის გიგანტები და კიდევ ძალიან ძალიან ბევრი პერსონაჟი. ტრილოგიას კი ხურავს მიწისზედა ჯუჯების სამეფო, რომლის მთავარიც, ალბათ ერთ-ერთი ყველაზე ღირსეული მამრობითი სქესის პერსონაჟია მთელ ტრილოგიაში.

დრო

ამ კომპონენტზე ზედმეტი ყურადღება ნამდვილად არ არის გამახვილებული, თუმცა რადგან ჰენენის ელფების მსგავსად მიმოვიხილავთ ამ ტრილოგიას, ორიოდ სიტყვა დროის განსაზღვრებაზეც შეიძლება ითქვას. ბნელი ელფები, მათი ნათესავების მსგავსად, ასწლოვანი ცხოვრებით გამოირჩევიან. მათ გააჩნიათ მაგიური შესაძლებლობები, რიგ შემთხვევებში მკვდრეთით აღდგენის უნარიც, თუმცა რეალურად ბნელი ელფიც იმგვარად კვდება, როგორც ჩვეულებრივი ადამიანი. განსხვავება ის არის, რომ ელფები, რომლებსაც სალვატორე აგრეთვე უწოდებს - დროვებს, ადამინებზე ბევრად კარგი მებრძოლები და ჯადოქრები არიან. დრო განსაკუთრებით ჩქარა გადის ტრილოგიის პირველ წიგნში, სადაც პირველ თავში დრიცთი ჯერ დაბადებულიც არ არის, შემდეგ კი მალევე გადის ჯერ 10 წელი, როცა ის მისი დის მზრუნველობის ქვეშ იზრდება, შემდეგ კიდევ 10, 20 და მეორე წიგნი კი უკვე ორმოცი წლის ახალგაზრდის ამბით იწყება. რადგან, ორმოცი წლის ბნელი ელფი, პრაქტიკულად გარდატეხის ასაკში მყოფ ადამიანზე უფრო პატარაა. სხვათა შორის, როგორც კი ტრილოგიის დასკვნით თავებში ადამიანები აქტიურ პერსონაჟებად შემოდიან, სალვატორეც იმ საინტერესო პასაჟს ეხება, რაც ჰენენმა თავის ელფებთან განავრცო, თუმცაკი, მას საამისოდ იდეალური პერსონაჟი, ადამიანთა უკანასკნელი მეფე ჰყავდა. ასეთ ძლიერ კაცებს კი, სალვატორესთან ვერ ვხვდებით, თუმცა დრიცთის თვალით, ისიც საინტერესოდ აღწერს ამ რასას. რასას, რომლებიც ყველაზე უნდობლები და საშიშები არიან, თუმცა რომელთაც ყველაზე დიდი სიყვარული შეუძლიათ, რადგან მათი ცხოვრება ისეთივე ხანმოკლეა, როგორც რიგითი ბნელი ელფის მიერ მაგიის სკოლაში გატარებული დრო.

ფონი და მტერი

მიუხედავად იმისა, რომ შიგადაშიგ ვკითხულობთ დრიცთის ჩანაწრებს აწმყოდან, მის მორალისტურ შეხედულებებს, მის მიერ მოწონებულ ჯუჯების ცხოვრების წესს, - დემოკრატიულ პრინციპებს, ურთიერთდახმარებასა და გუნდურ პრინციპებს, საერთო ჯამში ტრილოგიას მაინც ბრძოლის და სისხლიანი ცხელი მახვილის სურნელი გასდევს. თან, დრიცთს ასეთი მახვილი ორი აქვს. ის ჯერ თავისიანებს ებრძვის, შემდეგ მოწინააღმდეგე რასებს, ჭკუასუსტ გიგანტურ ქმნილებებს, თუმცა ყველაზე დიდი ბრძოლა საკუთარ თავთან აქვს და ხანდახან გამაღიზიანებელიც კია, მენზობერანზანის საუკეთესო მკვლელის მიერ წყლისა პირსა მჯდომი მოყმის როლში ყოფნა, თანაც საფიქრალ-სადარდებელი მრავალ თემაში, საბედნიეროდ, ქალი არსად ურევია. მავანი იფქრობს, რომ ამის მიზეზი მისი სასტიკი და/დედები და მენზობერანზანის მატრიარქატია, თუმცა ვინ იცის...

მიუხედავად ამისა, სამივე წიგნში იმდენად ბევრი საინტერესო თემაა გაშლილი, რომ ხანდახან გიჩნდება შთაბეჭდილება, რომ მე-20 საუკუნის ომის შემდგომი პერიოდის რომანტიკულ დრამას კითხულობ და ცოტა არ იყოს, გავიწყდება კიდეც, რა საგმირო საქმეები აქვს ჩადენილი მთავარ გმირს თავისი ერთგული იარაღის დახმარებით.

ღირს?

სალვატორე არის ძალიან კარგი მთხრობელი, მას შეუძლია ჭიქის ქვეშ ჩასვას ორი ბუზი და მათი ცხოვრება იმპერიული ყოფის მსგავსად წარმოგვიდგინოს, გვაჩვენოს ბუზებს შორის დაპირისპირება, ერთმანეთის შეჭმის სურვილი და ყველაფერი ის, რაც ეპიკურ ფენტეზის ეპიკურად აქცევს. მიუხედავად იმისა, რომ ტრილოგია სავსეა ამერიკული კლიშეებით და შეიძლება ითქვას, რომ მიუხედავად დიდი დოზით სისასტიკისა, აქ მაინც ძალიან ბევრი "ნედ სტარკი" პერსონაჟია, თანაც ბევრ მომენტში სალვატორე ზოგან ჟანრის კლასიკური კანონების დაცვით, ზოგაც ან სიზარმაცით, ან ხუმრობით, ლამაზად, თუმცა შეუსხვაფერებლად იმეორებს ტოლკინს, ეს მაინც ის ტრილოგიაა, რომელიც გულგრილს არავის დატოვებს, რადგან ავტორი ქმნის იდეალურ პერსონაჟს, რომელიც თანაბრად საყვარელია როგორც მორალისტი, ისე სამყაროზე გაბრაზებული მკითხველისთვის. დრიცთი ის მებრძოლია, რომელიც სჭირდება ნებისმიერ რასას, რათა თავდადება და ბრძოლისუნარიანობა ღირსებით შემოფარგლულ ჩარჩოებს არ გასცდეს.

ღირს, ნამდვილად ღირს, თანაც მიუხედავად ყველაფრისა, ეს არის ძალიან ინდივიდუალური და თვითმყოფადი ტრილოგია, რომელიც გარდა ტიპური სისხლიანი სცენებისა, მკითხველს კლასიკური ლიტერატურისთვის დამახასიათებელი დამაფიქრებელ საუბრებსაც სთავაზობს. დრიცთი კი, უდავოდ ის კაცია, რომელიც ჯორჯ მარტინს რომ პირველ წიგნში ჰყოლოდა, ნედ სტარკზე ადრე მოკლავდა.

ავტორი: ირაკლი სულაძე

სრულად

ელანტრისი - ღმერთების ქალაქი

სახელწოდება: ელანტრისი
ავტორი: ბრენდან სანდერსონი
ციკლი: ელანტრისი
ქვეყანა: აშშ
ენა: ინგლისური
პირველი გამოცემის წელი: 2005
შეფასება Goodreads-ზე: 4.14/5

თუკი დღეს რომელიმე ავტორის სახელი ეპიკურ ფენტეზის უკავშირდება, ეს პირველ რიგში ბრენდან სანდერსონია. კაცი, რომელმაც რობერტ ჯორდანის ლეგენდარული დროის ბორბალი დაასრულა და რომელიც ამ ეტაპზე ალბათ ერთ-ერთი ყველაზე კაშკაშა წარმომადგენელია ახალი თაობის ეპიკურ მეზღაპრეებს შორის. მისი პოპულარობა ძირითადად სწორედ დროის ბორბალის ბოლო რამდენიმე წიგნმა, მისთბორნის ტრილოგიამ და აგერ, ახლახანს დაწყებულმა სამომავლოდ გამზადებული 10-წიგნიანი საგის პირველმა ორმა ნაწილმა (რომელსაც ქართულადაც მალე ვიხილავთ) განაპირობა, თუმცა პირველი ვრცელი რომანი, რომელმაც ახალგაზრდა ავტორს წარმატება მოუტანა, 2005 წელს გამომცემლობა "თორმა" გამოსცა და ამ რომანს "ელანტრისი" ჰქვია. ელანტრისი თავის მხრივ მხოლოდ მცირედით არის დაკავშირებული ავტორის სხვა რომანებთან და პრინციპში, მისი შემოქმედების პირველ სერიოზულ ნაშრომს წარმოადგენს, თუ არ ჩავთვლით მანამდე გამოცემულ რამდენიმე მცირე ზომის მოთხრობას.

ელანტრისის სიქუელის გამოცემას მკითხველი დღემდე ელოდება, თუმცა როგორც ჩანს, ბრენდანი ზედმეტად გადატვირთულია მიმდინარე საგების წერით და თავისი პირველი პირმშოც ჯერჯერობით მივიწყებული ჰყავს. ზოგადად, წიგნი კლასიკური ეპიკური ფენტეზია, მცირედი პოსტ-აპოკალიპტური, დრამატული და შიგადაშიგ რომანტიკული ელემენტებითაც. მის შესახებ საუბრისას, კრიტიკოსები როგორც წესი პირველ პლანზე იმ ელემენტს აყენებენ, რაც სანდერსონმა თავის მთავარ ნიშადაც გაიხადა. ეს არის ძალიან ორიგინალური მაგიური სისტემა და ის მხატვრული სიმსუყე, რასაც სანდერსონი თავის შემდგომ ნამუშევრებში კიდევ უფრო ამრავალფეროვნებს. თორემ, ეს რომ არა, წიგნს აშკარად ეტყობა დამწყები ავტორის ხელი და შიგადაშიგ სიუჟეტი ბანალურიც ხდება, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ელანტრისი მაინც რჩება აუცილებლად წასაკითხ წიგნების სიაში, როგორც საწყისი საფეხური დიდ და მშვენიერ "სანდერსონისეულ" სამყაროში.

წიგნი ეხება ქალაქს და მისი მთავარი გმირიც ქალაქია. ელანტრისი - ღმერთების ქალაქად იწოდებოდა და მისი სიმშვენიერე ყველას თვალს სჭრიდა. ელანტრისის უშველებელი კოლონები და ციხე-კოშკები ცის კაბადონს სწვდებოდა, მისი მაცხოვრებლები კი იმდენად დიდ სიმაღლეებს აღწევდნენ, როგორც სულიერი, ისე მატერიალურ-ტექნიკური განვითარებით, რომ დროთა განმავლობაში ისინი თავიანთ თავს უკვე ღმერთებსაც უტოლებდნენ, რამეთუ აღარაფერი იდგა ელანტრისელთა მაღლა და მალე მთელმა სამყარომ შეიცნო ელანტრისი - როგორც ღმერთების სამყოფელი. თუმცა, ჟამთასვლამ ღვთიურ ქალაქს განსაცდელი მოუვლინა და ეს განსაცდელი ერთგვარი სენი, დაავადება - შაოდი აღმოჩნდა. შაოდმა შთანთქა ქალაქი და მისი მცხოვრებლები, დაანგრია და გააჩანაგა ერთ დროს დიდებული შენობები და მალევე ელანტრისი მხოლოდ წარსულის დიდების ნაშთად იქცა. 

ელანტრისის გარდა წიგნს მეორე მთავარი გმირიც ჰყავს და ეს გმირიც ქალაქია. არელონი - ტიპური ეპიკური ციხე-ქალაქია, რომლის პრინციც პირველივე თავში ავადდება შაოდით. საქმე ის არის, რომ მამამისი, ანუ არელონის მეფე, როგორც წესი და რიგია, შვილის "ელანტრისელად" ქცევას საგულდაგულოდ მალავს და ხალხში ხმას ავრცელებს, თითქოს ის ავადმყოფობით გარდაიცვალა. თუმცა, საქმე ის არის, რომ დაავადებული ელანტრისელის მოკვლა შეუძლებელია. ის კარგავს თმას, გამძლეობას, სუსტდება და ნადგურდება, თუმცა არ კვდება. ყველა ამგვარ ინდივიდს არელონის იურისდიქციის ქვეშ მყოფ ელანტრისის ნასახლარში მიერეკებიან და საგულდაგულოდ შემოსაზღვრული კედლის მიღმა რეზერვაციაში ამყოფებენ. ასე და ამგვარად, ყველამ იცის, რომ ახლა ელანტრისში მხოლოდ ცოცხალ-მკვდარი ნახევრად-ადამიანები ცოცხლობენ, თუმცა არავის წარმოუდგენია, რომ ერთ-ერთი მათგანი დიდებული არელონის ტახტის მემკვიდრე, რაოდენია.

რაოდენის პერსონაჟი არის მთავარი რევოლუცია ელანტრისში. ის იწყებს მშიერი ელანტრისელების გონების კვებას და ცდილობს მათი ფსიქოლოგია შეცვალოს. საინტერესოა, რომ ეს ყველაფერი ისეთივე რთული აღმოჩნდება როგორც ახალი ქალაქის მშენებლობა, თუმცა დროთა განამვლობაში ელანტრისი ხელახლა იბადება და მისი მცხოვრებლებიც ივიწყებენ ისეთ მოთხოვნილებებს როგორიც შიმშილი და წყურვილია. ელანტრისი ემსგავსება იდეალური სოციალისტური წყობის საზოგადოებას. 

ფორმალურად სიუჟეტი სამ ხაზად იშლება. ერთი - ზემოხსენებული რაოდენის ელანტრისეული ცხოვრება, მეორე - მისი აწ "დაქვრივებული" მეუღლის (რომელიც არც კი ენახა თვალით, სანამ სენი შეეყრებოდა, თუმცა საქორწინო კონტრაქტი ერთ-ერთი მეუღლის გარდაცვალების შემთხვევაში ქორწინებას მაინც კანონიერ ძალაში ტოვებდა), რომელიც არელონის გამოცოცხლებას და მისი ბელთაყვა მეფის აზრზე მოყვანას ცდილობს და მესამე - ფანატიკოსი რელიგიური ლიდერის, რომელიც მთელი რუდუნებით უმტკიცებს ხალხს, რომ ელანტრისელები ღვთის რისხვით დასჯილი ხალხია და რომ მათი ადგილი იმ დედამიწისეულ ჯოჯოხეთშია, რომელშიც ისედაც იმყოფებიან.

წიგნი თავიდან ბოლომდე ეძღვნება მდუმარებიდან, სიჩუმიდან და უმოძრაობიდან გამოღვიძებას. ახლის შექმნისა და დაწყების სურვილს, ჩაკლული ენერგიის, სულისა და მონდომების ხელახლა გაღვივებას და ამ ყველაფრის სასიკეთოდ გამოყენებას. ელანტრისი ბრენდან სანდერსონის პირველი სერიოზული ნაბიჯია დიდ ლიტერატურაში და როგორც ჩანს, ეს ნაბიჯი გრძელი ბილიკის დასაწყისი აღმოჩნდა. ბრენდანი შესვენებას არ აპირებს; თანამედროვე ეპიკური ფენტეზის ხმალამოღებული რაინდი დღესაც დაუღალავად აგრძელებს ცდას იმისათვის, რომ მკითხველს თავისი ზღაპრული სამყარო შეაყვაროს. 

ჩვენც სხვა რა დაგვრჩენია....

ავტორი: ირაკლი სულაძე

სრულად

DC Extended Universe-ის კინემატოგრაფია

The DC Extended Universe (DCEU) წარმოადგენს ამერიკულ მედია ფრენჩაიზს და ფიქციურ სამყაროს, რომელიც ორიენტირებულია DC-ის სუპერგმირების როგორც სოლო, ასევე - ქროსოვერ ფილმებზე. ფრენჩაიზის პროდიუსერია Warner Bros. Pictures. ამ პროექტის ფარგლებში პირველი ფილმი იყო 2013 წლის Man of Steel. გარდა ამისა, პროექტის ფარგლებში ვიხილავთ შემდეგ ფილმებს:

Batman v Superman: Dawn of Justice

25 მარტს, გოთემელი ბეტმენი, იმის შიშით, რომ სუპერმენის უკონტროლობამ შეიძლება მძიმე შედეგები გამოიწვიოს, სტუმრობს მეტროპლისს, რათა ამ უკანასკნელს „დაელაპარაკოს“, ამასობაში კი სცენაზე შემოდის მესამე მხარე ლექს ლუთორისა და დუმსდეის სახით.თავდაპირველად, ფილმი დაანონსდა San Diego Comic-Con International-ზე, Man of Steel-ის გამოსვლის შემდეგ. 2013 წლის ივნისში ზაკ სნაიდერმა და დევიდ გოიერმა დაიწყეს პროექტზე მუშაობა. Batman v Superman: Dawn of Justice იქნება Man of Steel-ის გაგრძელება და ბეტმენის ფრენჩაიზის რებუთი,ასევე, პირველი ლაივ-ექშენი, რომელშიც ერთად გამოჩნდება ბეტმენი, სუპერმენი, ვანდერ ვუმენი, აქვამენი, ფლეში და საიბორგი.

Suicide Squad

5 აგვისტოს თვითმკვლელთა რაზმს - პატიმრობაში მყოფი ცუდი ბიჭები და გოგონების ჯგუფს, შეწყალების სანაცვლოდ, საიდუმლო სახელმწიფო უწყებააგზავნის სახიფათო მისიაზე. ფილმში გამოჩნდებიან ისეთი ვილანები, როგორებიცაა Deadshot, Diablo, Rick Flag, Boomerang, Killer Croc, Slipknot, Enchantress, და წყვილი, რომელსაც ყველაზე მეტად ელოდება მაყურებელი, Joker და Harley Quinn. 

Wonder Woman

2017 წლის 23 ივნისს ეკრანებზე ვიხილავთ ამაზონის პრინცესას, უკვდავ, ნახევრად ქალღმერთს და ზევსის ქალიშვილს -ვანდერ ვუმენს. როგორც ჯეფ ჯონსმა, DC-ის წარმომადგენელმა განაცხადა, ის „საუკეთესო მებრძოლია“ DC-ის სამყაროში და იმსახურებს სოლო ფილმს. ფილმის ძირითადი გადაღებები დაიწყო 2015 წლის ნოემბერში. 

Justice League - Part 1

2017 წლის 17 ნოემბერს, საბოლოოდ ვიხილავთ DC-ის ერთ მხარეს მდგომ სუპერგმირებს.

The Flash

ლაბორატორიაში მუშაობისას ელვის დარტყმის შედეგად მსოფლიოში უსწრაფესი ადამიანის სოლო ფილმის პრემიერა 2018 წლის 23 მარტს შედგება. ფლეშს ითამაშებს მსახიობი ერზა მილერი.

Aquaman

2018 წლის 27 ივლისს დიდ ეკრანებზე ვიხილავთ ჯეისონ მომოას მიერ განსახიერებულ არტურ კარს - ნახევრად ადამიანს, ნახევრად ღმერთს და ზღვის სამყაროსთან მოლაპარკე აქვამენს.

Shazam

ბილი თინეიჯერია, რომელიც სუპერძალებს მომაკვდავი ჯადოქრისგან მიიღებს. როცა ის წარმოთქვამს სიტყვას „შაზამ“, მაშინ 2019 წლის 5 აპრილს კინოთეატრებში ბილი მოგვევლინება სუპერგმირად. მისი მოწინააღმდეგე კი დუეინ ჯონსონის მიერ გაცოცხლებული შავი ადამი იქნება

Justice Leagure - Part II

Warner Bros ერთ „სამართლიანობის ლიგაზე“ ვერ ჩერდება და 2019 წლის 14 ივნისს მეორე ნაწილით ბრუნდება.

Cyborg

მსახიობი რეი ფიშერი ითამაშებს სპორტსმენ ვიქტორ სტოუნის როლს, რომელიც უბედური შემთხვევის წყალობით, ახალ... კიბორგულ სხეულში ამოყოფს თავს. საიბორგის რისხვას კი კინოთეატრებში 2020 წლის 3 აპრილს ვიხილავთ.

Green Lantern Corps

მწვანე ლამპარი უერთდება გალაქტიკური მართლწესრიგის დამცველთა ორდენს, რომელმაც ის მაგიური ბეჭდით დააჯილდოვა. მწვანე პოსტერებით აჭრელებულ კინოთეატრებს კი 2020 წლის 19 ივნისს უნდა ველოდოთ.

The Batman

პრემიერის ზუსტი თარიღი უცნობია, თუმცაშავი რაინდის აღზევებას კვლავ ვიხილავთ 2020 წლის ზაფხულის შემდეგ.

ავტორი: გიორგი ნაკაშიძე

სრულად

ორიოდ სიტყვა დედპულზე

რობ ლიფელდისა და ფაბიან ნისიეზას მიერ შექმნილი დედპული პირველად 1991 წელს გამოჩნდა. ლიფელდის განცხადებით, მას ყოველთვის მოსწონდა სპაიდერმენის კოსტუმის სიმარტივე, ამიტომ დედპულის კოსტუმიც იმავე სტილში შექმნა, რაც შეეხება პერსონაჟის იდეას, დედპული წარმოადგენს DC-ის პერსონაჟის Deathstroke-ის პაროდიას, ხოლო სახელი დაერქვა ბინძური ჰარის 1988 წლის ფილმის „The Dead Pool“-ის მიხედვით.

დედპული არ არის სუპერვილანი, დედპული არ არის სუპერგმირი, ის უბრალოდ... დედპულია, რადგან გმირი არის ის, ვინც აკეთებს კარგ საქმეს მორალურად და ეთიკურად მისაღები მოტივებითა და მეთოდებით (მაგ. სუპერმენი); ვილანი არის ის, ვისაც აქვს ბოროტი მისწრაფებები და იყენებს შესაბამის მეთოდებს (მაგ. თანოსი/დარკსეიდი); ანტიგმირი არის ის, ვისაც ამოძრავებს სამართლიანი და კეთილი მიზნები, თუმცა იყენებს მორალურად საეჭვო მეთოდებს (მაგ. სამურავი, დამსჯელი და ა.შ.). ვერც ერთ კატეგორიაში დედპული ცალსახად ვერ ჯდება (ყველაზე მეტად მაინც ბოლო კატეგორიას შეესაბამება). თუ გმირი ყველაფერს გააკეთებდა, რათა დაეცვა უდანაშაულოთა სიცოცხლე, დედპული კლავს მათ, რომლებსაც „ვარსკვავური ომების“ პრიქველი ურჩევნიათ მის ორიგინალ ნაწილს, ან ვისაც არ უყვარს ჩიმიჩანგა, ან ვინც, უბრალოდ, იმავე ადგილზე აღმოჩნდა, სადაც დედპულია. თუ გმირებს უნდათ შურისძიება ან სამშობლოს კეთილდღეობა, დედპული ჩალიჩობს გოგოებზე, უაზრო რაოდენობის ფულზე და იმ წარსული ცხოვრების გაგებაზე, ვიდრე კიბოთი დაავადებული ფსიქოპათი მუტანტი და სუპერიარაღი გახდებოდა.

დედპულმა იცის, რომ კომიქსის პერსონაჟია. ის არღვევს ე.წ. მეოთხე კედელს (წარმოსახვითი ბარიერი ფიქციურ (კომიქსების) და რეალურ (მკითხველის) სამყაროებს შორის) და ეს შესაძლებლობა გამოყენებულია იუმორისტული ეფექტის შესაქმნელად. დედპული ამ უნარს იყენებს მტრებზე ინფორმაციის შესაგროვებლად. ამ მიზნით, ის კითხულობს კომიქსების წინა ნომრებს თავის თავზე და თავის მტრებზე. დედპულმა ასევე იცის, რომ მის შესახებ არსებობს ვიკიპედიის სტატია და იმედი აქვს, რომ ფანები ხშირად განაახლებენ მას.

დედპულს აქვს დაჩქარებული განკურნების უნარი - უჯრედების გაძლიერებული რეგენერაცია მას იცავს ფიზიკური დაზიანებებისგან, თუმცა, პარალელურად, ეს იწვევს მენტალურ არასტაბილურობას და ფსიქოზს, რადგან, გაძლიერებული რეგენერაცია მოქმედებს მისი ტვინის უჯრედებზე. ასეთი ფსიქიკური მდგომარეობა მას აქცევს ყველაზე მოუხელთებელ მეტოქედ, რადგან ის არაპროგნოზირებადია, არ/ვერ მოქმედებს ლოგიკურად. მაგალითად, Taskmaster-მა, რომელსაც შეუძლია ნებისმიერი მოწინააღმდეგის საბრძოლო სტილის კოპირება ფოტოგრაფიული მეხსიერებისა და დაკვირვების შედეგად, ვერ შეძლო დედპულის ქაოტური და იმპროვიზებული მოძრაობების კოპირება.

დედპული ასევე ცნობილია მისი გაუჩერებელი და ტვინისმბურღავი საუბრით, რის გამოც ზედმეტსახელად მიიღო Merc with a Mouth. როგორც დომინომ აღნიშნა: „ყოველთვის მავიწყდება (ან ვივიწყებ, რათა აგონია ავიცილო), რომ ვილსონის ყველაზე მომაკვდინებელი იარაღი... მისი პირია! ის გელაპარაკება სისულელეებს, სანამ არ დანებდები ან თავს არ მოიკლავ“. ყველაფერთან ერთად, დედპული მორალისტია, რაც უჩვეულოა დაქირავებული მკვლელისთვის, თუმცა, როგორც Archangel ამბობს, მას არასდროს არც ერთი ჩეკი არ გაუნაღდებია.

რაც შეეხება სექსუალურ ორიენტაციას, დედპული ომნისექსუალია (ომნისექსუალიზმი ჰგავს ბისექსუალიზმს, თუმცა თუ „ბი“ ნიშნავს „კაცს და ქალს“, „ომნი“ გულისხმობს „ხან კაცს, ხან ქალს“). ტვინის უჯრედების გაძლიერებული სინთეზის გამო, მისი სექსუალური ორიენტაცია დროის კონკრეტულ მომენტში სხვადასხვაა. ნისიეზას განცხადებით, მკითხველს ხშირად უნდა, რომ პერსონაჟი „მისი საკუთარი“ გახდეს, დედპულის ცალსახა სექსუალურ ორიენტაციას კი შეიძლება ამაში ხელი შეეშალა. დედპული გამართულად ლაპარაკობს რამდენიმე ენაზე. დედპული არის ბოვინოფობი, ანუ მას ეშინია ძროხების (თუმცა, მისი ყველაზე დიდი შიში მარტოობაა). მენტალური მდგომარეობის გამო, დედპულს არ შეუძლია წარსულის გახსენება. ამით მანიპულირებს მარველის ბევრი პერსონაჟი და აყალიბებენ თავიანთ ვერსიებს მისი ვინაობის შესახებ. მაგალითად, ლოკი ამტკიცებდა, რომ იყო დედპულის მამა. გარდა ამისა, დედპული ამაყობს იმით, რომ მან გატეხა ვულვერინის ტამბლერის ექაუნთი და ნანახი აქვს ჯეკი ჩანის ყველა ფილმი.

2015 წლის ბოლოს დედპული სუპერპოპულარული გახდა მასზედ გადაღებული ფილმის დაანონსებით, რომელიც სულ ცოტა ხანში გამოვა კინოთეატრებში. ფოქსმა გვარიანი ინვესტიცია განახორციელა ამ პროექტში და ფანებსაც ერთი სული აქვთ, ეკრანებზე იხილონ ენაწყლიანი და ფსიქიკურად არამდგრადი გმირი. თუმცა, დედპულის წარსული იმდენად უცნაური, ექსცენტრიკული და არანორმალურია, რომ მისი რომელიმე ნაწილის იმ ფორმით ეკრანიზაცია, რომ მაყურებლები მოიზიდოს, ან შეუძლებელია, ან დიდ სირთულეებთან არის დაკავშირებული. მისი წარსული და თავგადასავლები იმაზე უფრო კომპლექსურია, ვიდრე ეს ფილმის ტრეილერიდან ჩანს. გთავაზობთ რადენიმე მათგანს:

DEADPOOL KILLS THE MARVEL UNIVERSE

ეს სათაური არც გონებამახვილური მეტაფორაა და არც ყურადღების მისაქცევი მარკეტინგული სვლა. ამ სერიაში დედპული გენოციდს უწყობს მარველის სამყაროს და მის თითქმის ყველა ნაცნობ თუ უცნობ პერსონაჟს კლავს. დედპული, წლების განმავლობაში, ნელ-ნელა დაშორდა ტიპური სუპერვილანის კონცეფციას და იქცა მარველის კოლორიტ ანტიგმირად. ის დაქირავებული მკვლელია. მას ფულს უხდიან და ისიც კლავს, რაც აშკარად არ არის პროტაგონისტული საქციელი, თუმცა, სუპერვილანის ცნებაშიც ვერ ჯდება. ამას ემატება დედპულის ფსიქიკური არამდგრადობის ფენომენი.

სერია იწყება ფანტასტიკური ოთხეულის სიკვდილით და დედპული ხდება უკონტროლო. რატომ მოუნდა მას, რომ მარველის მთელი მოსახლეობა გაეწყვიტა? იმიტომ, რომ შეშლილია. მისი განკურნების მცდელობისას, იქს-ადამიანებმა ის გადასცეს ექიმად შენიღბულ Psycho-Man-ს, რომელმაც კიდევ უფრო გააგიჟა დედპული. ამის შემდეგ დედპულის მოქმედებებს მხოლოდ ერთი ფრაზა წარმართავდა - მოკალი! თუმცა, დედპული კრეატიულია, ის მკვლელობის ბანალურ ხერხებს არ ირჩევს. მაგალითად, როგორ უნდა მოკლა ლიუკ ქეიჯი, რომელსაც შეუღწევადი კანი აქვს? დედპული იღებს პიმის ნაწილაკებს (ეს ის ნაწილაკებია, რომლითაც ანტმენი ზომას იცვლის), აპატარავებს ბომბებს, მათ აგდებს ლიუკის ყავაში და ააქტიურებს მას შემდეგ, რაც ლიუკი ყავას დააგემოვნებს.

საბოლოოდ, მარველის სამყარო გმირებისგან დაუსახლებელ და უფრო სისხლიან ადგილად იქცევა. არსებობს რამდენიმე მიზეზი, რომელთა გამოც ვერასდროს/არასდროს გახდება შესაძლებელი ამ სერიის ეკრანიზაცია: არავის უნდა ნახოს, როგორ უმოწყალოდ და შეუბრალებლად იხოცებიან საყვარელი გმირები. ამაზე დიდი პრობლემაა პროექტის ლოჯისტიკა და ამდენი გმირის ერთ ფილმში თავმოყრა, რადგან მათი საავტორო უფლებები, მარველი წყალობით, სხვადასხვა კინოკომპანიებშია მიმოფანტული. გარდა ამისა, მარკეტინგული პერსპექტივიდან, თუ ყველა გმირი მოკვდება და რამდენიმე თვის შემდეგ გამოვა ახალი ფილმი რომელიმე მათგანზე, ის სავარაუდო ფინანსური კრახისთვისაა განწირული, თუ, რა თქმა უნდა, არ დაიწყება ალტერნატიული რეალობების პოპულარიზაცია. თუმცა, მაყურებელთა უმრავლესობაში ეს უკმაყოფილებას და გაუგებრობას გამოიწვევს.

DEADPOOL KILLUSTRATED

თუ მარველის ფანებს არ მოეწონებათ დედპულის მიერ მარველის მთელი სამყაროს „პირისაგან მიწისა აღგვა“, არც კლასიკური ლიტერატურის მკითხველებს მოეწონებათ ამ სერიაში განვითარებული მოვლენები. სერიაში დედპული აღმოჩნდება ახალი პრობლემის წინაშე - მხოლოდ ის ხვდება, რომ ის და მარველის დანარჩენი გმირები წარმოადგენენ კომიქსების ფიქციურ არსებებს. იმისათვის, რომ ბოლო მოუღოს აბსრურდულ მკლელობებს და გაცოცხლებებს, მან უნდა მოკლას თავად მხატვრული ლიტერატურა. ის თავს მოუყრის სუპერჭკვიან ვილანებს და შეადგენენ გეგმას, რაც გულისხმობს ყველა რეალობის მატერიაში მოგზაურობას და ლიტერატურის კლასიკის განადგურებას. თუ ისინი გააკეთებენ ამას, ვეღარაფერი შთააგონებს თანამედროვე მწერლებს და, შესაბამისად, ვეღარ იარსებებენ კომიქსების პერსონაჟები.

დედპულსაც მოსწონს გეგმა, ის გადადის მატერიაში და კლავს დონ კიხოტს და მობი დიკს, სანამ მიაკითხავს შერლოკ ჰოლმსს, დრაკულას, ტომ სოიერს, ქალთევზას, მაუგლის, ებენეზერ სკრუჯს და ა.შ.

ყველა ნაწარმოები, რომლებსაც დედპული ანადგურებს, საჯარო საკუთრებაშია, შესაბამისად, საავტორო უფლებები პრობლემა არაა, თუმცა, პერსონაჟთა მასიური გალერეის გამო თითქმის შეუძლებელია თითოეული მათგანის განვითარებისთვის საკმარისი ქრონომეტრაჟის გამონახვა. მაგალითად, დრაკულა და ტომ სოიერი ერთ ნარატივში ჯამში 5 წუთით? რა თქმა უნდა - არა.

DEADPOOL VOLUME 3 #1

სტენდაფ კომიკოსის ბრაიან პოსენის მიერ დაწერილი ეს სერია საშუალებას აძლევს დედპულს, ბოლომდე გამოიყენოს თავის იუმორისტული პოტენციალი. დედპულის ძველ კომიქსებს აქვს ერთი შესამჩნევი ნაკლი - ისინი არ არის იუმორისტული. მართალია, რომ კომიქსების მწერლები გონებამახვილები არიან, თუმცა არა კომიკოსები. პოსენის შრომის შედეგად კი დედპული ბრუნდება ინტენსიური ძალადობით და ბევრი სიცილით.

დედპულის პირველ თავგადასავალზე პოსენისა და შემოქმედებითი კოლექტივის პატრიოტულმა სულისკვეთებამ იმოქმედა და დედპული ამერიკის გაცოცხლებულ-გაზომბებულ პრეზიდენტებს ებრძვის. დედპული დენის დარტყმით მეტროში კლავს ფრანკლინ დელანო რუზველტს, ზოოპარკში სპილოსთან ერთად კლავს ტედი რუზველტს, ვერტმფრენის ფრთებით ნაკუწებად აქცევს ჯერალდ ფორდს და ა.შ. პლიუს ამას, შეუწყალებელი დედპული ნიქსონის ძაღლსაც ისტუმრებს საიქიოს.

საინტერესო და სახალისოა, თუმცა არის კი მზად ამერიკელი მაყურებელი, რომელიც უმოწყალოდ ხოცავს ამერიკის ყველა მკვდარ პრეზიდენტს? და ზოოპარკის ცხოველებს? და საბჭოთა კავშირის მექანიკურ მაიმუნებს? (თუმცა, ეს უკანასკნელი ამ მხრივ პრობლემას ქმნის).

SUPERMAN/BATMAN ANNUAL #1

სავარაუდოდ, ეს დედპულის მოღვაწეობის ყველაზე შთამბეჭდავი ნომერია კომიქსების ისტორიაში. თუ სათაური გაიაზრეთ, ალბათ მიხვდით, რატომ იქნება შეუძლებელი ამ სერიის ეკრანიზაცია. დედპული მარველის პერსონაჟია, სუპერმენი და ბეტმენი კი DC-ის. საინტერესოა, როგორ შეიქმნა ეს კომიქსი?

საიდუმლოს არ წარმოადგენს, რომ დედპული გარკვეული პლაგიატის შედეგია. ზოგი არ აღიარებს, რომ არტისტმა რობ ლიფელდმა პერსონაჟი მოპარა DC-ს, სადაც ის ცნობილი იყო, როგორც Deathstroke. უჩვეულო ის არის, რომ მწერალ ფაბიან ნისიეზას, როცა მიხვდა, რომ ლიფელდმა პერსონაჟი მოიპარა, პროტესტი არ გამოუთქვამს და ფაქტს შეეგუა. ლიფელდმა კი სარკაზმსაც მიმართა და, Deathstroke-ის პატივსაცემად, რომლის სახელია სლეიდ ვილსონი, დედპულს დაარქვა ვეიდ ვილსონი. ეს საქციელი ტრაკში პანღურის ამორტყმის ტოლფასი იყო DC-თვის. DC ეს შეამჩნია, თუმცა შეეგუა.

SUPERMAN/BATMAN ANNUAL #1-ის 2006 წლის ნომერში, ჩნდებიან პოპულარული პერსონაჟების განზომილებათშორისი ორეულები, ხოლო Deathstroke-ის ორეული აშკარად ჰგავს დედპულს.

თავად SUPERMAN/BATMAN ANNUAL #1-ის მთლიანი ნარატივი ხარისხობრივად მოიკოჭლებს - ერთ ეპიზოდში სუპერმენს და ბეტმენს ერთ საწოლშიც კი ძინავთ. სერიის მთელი ხალისი არაოფიციალური დედპულის შემოპარვაა. ამ ყველაფრის გამო კი ცხადია, რომ დედპულის ეს თავგდასავალი ვერასდროს იხილავს კინოდარბაზებს.

ავტორი: გიორგი ნაკაშიძე

სრულად